Std 8 Maths Chapter 1 Sammey Sankhyao Lesson Plan PDF | ધોરણ-૮ ગણિત સંમેય સંખ્યાઓ પાઠ આયોજન

 

🔢

બી.એડ. વાર્ષિક પાઠ આયોજન 

વિષય: ગણિત (Mathematics)

ધોરણ: ૮ (આઠમું)

પ્રકરણ ૧: સંમેય સંખ્યાઓ

બ્રાન્ડ: HK ARAVALLI

🔗 ગણિતના અન્ય પ્રકરણોના મોડેલ લેસન પ્લાન માટે મુલાકાત લો: hkaravalli.blogspot.com

૧. સામાન્ય હેતુઓ ૨. શૈક્ષણિક સાધનો ૩. વિષયાભિમુખ ઉખાણું ૪. સંખ્યાઓનું વર્ગીકરણ ૫. શ્યામફલક નોંધ ૬. મૂલ્યાંકન-સ્વાધ્યાય

🎯 શૈક્ષણિક હેતુઓ (General Objectives)

જ્ઞાન (Knowledge)

• વિદ્યાર્થીઓ સંમેય સંખ્યાઓની વ્યાખ્યા અને તેના સ્વરૂપ $\frac{p}{q}$ નું જ્ઞાન મેળવશે.
• સંમેય સંખ્યાઓ માટેના સરવાળા, બાદબાકી, ગુણાકાર અને ભાગાકારના નિયમોથી માહિતગાર થશે.

સમજ (Understanding) & ઉપયોજન (Application)

• વિદ્યાર્થીઓ પ્રાકૃતિક, પૂર્ણ, પૂર્ણાંક અને સંમેય સંખ્યાઓ વચ્ચેનો તફાવત સ્પષ્ટ સમજી શકશે.
• વિરોધી સંખ્યા અને વ્યસ્ત સંખ્યાની વિભાવનાનો ઉપયોગ ગણિતના કોયડા ઉકેલવામાં કરશે.

કૌશલ્ય (Skills)

• વિદ્યાર્થીઓમાં સંમેય સંખ્યાઓને સંખ્યારેખા પર દર્શાવવાનું અને સાદું રૂપ આપવાનું ગાણિતિક કૌશલ્ય વિકસશે.

📢 ધોરણ ૬ થી ૮ ગણિત-વિજ્ઞાન તમામ ફ્રી PDF મટીરીયલ: hkaravalli.blogspot.com

🛠️ શૈક્ષણિક સાધનો અને પ્રયુક્તિઓ

• પદ્ધતિઓ: આગમન-નિગમન પદ્ધતિ, કથન-ચર્ચા પદ્ધતિ અને પ્રશ્નોત્તરી પ્રયુક્તિ.
• સાધનો: ચોક, ડસ્ટર, રંગીન પોઇન્ટર, ડિજિટલ બોર્ડ ફ્રેમ.
• T.L.M. (Teaching Learning Material): સંમેય સંખ્યાઓનું સંખ્યારેખા પર નિરૂપણ દર્શાવતો ચાર્ટ પેપર.
• સંદર્ભ પુસ્તક: ધોરણ-૮ ગણિત પાઠ્યપુસ્તક (GCERT ગાંધીનગર) અને નવનીત ગણિત ગાઇડ.

સોપાન ૧

🔍 વિષયાભિમુખ રસપ્રદ ઉખાણું (Introductory Riddle)

💡 શિક્ષક દ્વારા વિષય-પ્રવેશ માટે ગાણિતિક ઉખાણું

"અંશ અને છેદ મારું રૂપ છે, ગણિત જગતમાં મારું નામ ખૂબ છે.
$p$ અને $q$ ના સ્વરૂપમાં હું ઓળખાઉં, પણ યાદ રાખજો છેદમાં કદી શૂન્ય ના લાવું.
ધન હોઉં, ઋણ હોઉં કે હોઉં હું શૂન્ય, મારા વગર ગણિતના વ્યવહારો અધૂરા ધન્ય.
પ્રાકૃતિક અને પૂર્ણાંક બધા જ મારામાં સમાઈ જાય,
બોલો બોલો ગણિતના મિત્રો, હું કઈ સંખ્યા તરીકે ઓળખાઉં?"

વિદ્યાર્થીઓની પ્રવૃત્તિ (ઉત્તર)

• વિદ્યાર્થીઓ: સર, આ અંશ અને છેદ વાળી સંખ્યા એટલે "સંમેય સંખ્યા"! [સુદ્રઢક: સરસ, અદભુત જવાબ!]

📢 હેતુકથન (Statement of Aim)

"તો વિદ્યાર્થી મિત્રો, આજે આપણે ધોરણ-૮ ગણિત વિષયના પ્રકરણ-૧ 'સંમેય સંખ્યાઓ' અને તેના ગુણધર્મો વિશે વિગતવાર અને રસપ્રદ અભ્યાસ કરીશું."

👉 નવીનતમ પ્રજ્ઞા અને પ્રાથમિક શાળા શૈક્ષણિક અપડેટ્સ: hkaravalli.blogspot.com

સોપાન ૨

🧪 વિષયવસ્તુ નિરૂપણ: સંખ્યાઓનું માળખું (3D Elements)

ગણિતમાં સંમેય સંખ્યાઓ સમજતા પહેલા તેના પાયાના સંખ્યા સમૂહોને નીચેના ડિજિટલ 3D મોડેલ બોક્સ દ્વારા સમજીએ:

🔢 પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓ

ગણતરીની સંખ્યાઓ જેમ કે $1, 2, 3, 4, ...$ નો સમાવેશ આ સમૂહમાં થાય છે.

➕ ઋણ અને ધન પૂર્ણાંક

બધી જ ઋણ સંખ્યાઓ, શૂન્ય અને ધન સંખ્યાઓ $..., -2, -1, 0, 1, 2, ...$ નો સમૂહ.

➗ સંમેય સંખ્યાઓ

જે સંખ્યાને $\frac{p}{q}$ ($q \neq 0$) ના સ્વરૂપમાં દર્શાવી શકાય જેમ કે $\frac{2}{3}, -\frac{5}{7}$.

🌐 સરકારી અને ગ્રાન્ટેડ શાળાઓ માટેના એકમ કસોટી પેપર્સ: hkaravalli.blogspot.com

📝 શ્યામફલક કાર્ય (Digital Blackboard Work)

📌 વિષય: ગણિત | ધોરણ-૮ | પ્રકરણ-૧: સંમેય સંખ્યાઓ

📐 મુખ્ય ગાણિતિક નિયમો અને ગુણધર્મો:

• વ્યાખ્યા: જે સંખ્યાને $\frac{p}{q}$ સ્વરૂપે લખાય જ્યાં $p$ પૂર્ણાંક અને $q$ શૂન્યતર પૂર્ણાંક છે.
• ક્રમનો નિયમ: સરવાળા અને ગુણાકારની ક્રિયા માટે ક્રમનો નિયમ સાચો ઠરે છે. $a + b = b + a$
• વિરોધી સંખ્યા: $\frac{a}{b}$ ની વિરોધી સંખ્યા $-\frac{a}{b}$ થાય. (સરવાળો $0$ થાય)
• વ્યસ્ત સંખ્યા: $\frac{a}{b}$ ની વ્યસ્ત સંખ્યા $\frac{b}{a}$ થાય. (ગુણાકાર $1$ થાય)
• તટસ્થ સંખ્યા: સરવાળા માટે તટસ્થ ઘટક $0$ અને ગુણાકાર માટે તટસ્થ ઘટક $1$ છે.

સોપાન ૩

📊 મૂલ્યાંકન કસોટી અને સ્વાધ્યાય કાર્ય

મૂલ્યાંકન પ્રશ્નો (Evaluation Questions)

• પ્રશ્ન ૧: $\frac{2}{3}$ ની વિરોધી સંખ્યા જણાવો. (ઉત્તર: $-\frac{2}{3}$)
• પ્રશ્ન ૨: $-\frac{5}{9}$ ની વ્યસ્ત સંખ્યા કઈ થાય? (ઉત્તર: $-\frac{9}{5}$)
• પ્રશ્ન ૩: ગુણાકારની ક્રિયા માટેની તટસ્થ સંખ્યા કઈ છે? (ઉત્તર: $1$)

🏡 ગૃહકાર્ય / સ્વાધ્યાય (Homework)

સ્વાધ્યાય કાર્ય:
૧. નીચે આપેલ સંખ્યાઓનું વિરોધી અને વ્યસ્ત સ્વરૂપ કોષ્ટકમાં લખો:
    (a) $-7$     (b) $\frac{195}{26}$     (c) $-\frac{3}{8}$
૨. સંમેય સંખ્યાઓ માટે જૂથનો નિયમ ઉદાહરણ આપીને પાકી નોટબુકમાં સાબિત કરો.

✨ શૈક્ષણિક ઓનલાઇન પોર્ટલ સહયોગ ✨

પ્રાથમિક શાળાના તમામ ધોરણોના પ્રશ્નપત્રો અને બી.એડ પાઠ આયોજન માટે મુલાકાત લો: hkaravalli.blogspot.com