ગુજરાત બજેટ 2025-26 એમસીક્યુ (MCQs)
પ્રશ્ન ૧: વર્ષ 2025-26નું ગુજરાતનું કુલ બજેટ કેટલા રૂપિયાનું રજૂ કરવામાં આવ્યું છે?
(A) ₹3.01 લાખ કરોડ
(B) ₹3.25 લાખ કરોડ
(C) ₹3.70 લાખ કરોડ
(D) ₹3.90 લાખ કરોડ
સાચો જવાબ: (C) ₹3.70 લાખ કરોડ
સમજૂતી: નાણામંત્રી કનુભાઈ દેસાઈ દ્વારા રજૂ કરાયેલું આ બજેટ ₹3,70,437 કરોડનું છે, જે ગુજરાતના ઇતિહાસનું અત્યાર સુધીનું સૌથી મોટું બજેટ છે.
પ્રશ્ન ૨: ગુજરાત બજેટ 2025-26 વિધાનસભામાં કોના દ્વારા રજૂ કરવામાં આવ્યું?
(A) ભૂપેન્દ્ર પટેલ
(B) કનુભાઈ દેસાઈ
(C) હર્ષ સંઘવી
(D) જગદીશ વિશ્વકર્મા
પ્રશ્ન ૩: બજેટ 2025-26 માં વર્ષ 2025 ને કયા વર્ષ તરીકે ઉજવવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે?
(A) રોજગાર વર્ષ
(B) શહેરી વિકાસ વર્ષ
(C) મહિલા સશક્તિકરણ વર્ષ
(D) યુવા કલ્યાણ વર્ષ
પ્રશ્ન ૪: આગામી સમયમાં રાજ્યના આર્થિક વિકાસને વેગ આપવા માટે કેટલા 'ગ્રોથ હબ' (Growth Hubs) વિકસાવવામાં આવશે?
(A) 4
(B) 5
(C) 6
(D) 8
સાચો જવાબ: (C) 6
સમજૂતી: રાજ્યમાં સુરત, અમદાવાદ, વડોદરા, રાજકોટ, સૌરાષ્ટ્ર કોસ્ટલ રીજન અને કચ્છ રીજન એમ કુલ 6 પ્રદેશોને ગ્રોથ હબ તરીકે વિકસાવાશે.
પ્રશ્ન ૫: બજેટમાં કયા બે નવા ગ્રીનફિલ્ડ એક્સપ્રેસવે (Greenfield Expressways) બનાવવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે?
(A) અમદાવાદ-મુંબઈ અને સુરત-રાજકોટ
(B) નમો શક્તિ એક્સપ્રેસવે અને સોમનાથ-દ્વારકા એક્સપ્રેસવે
(C) વંદે ભારત એક્સપ્રેસવે અને ગીરા એક્સપ્રેસવે
(D) ઉત્તર-દક્ષિણ કોરિડોર અને પૂર્વ-પશ્ચિમ કોરિડોર
પ્રશ્ન ૬: બજેટ 2025-26 માં કયા આદિવાસી જિલ્લામાં નવું એરપોર્ટ સ્થાપવાની જાહેરાત થઈ છે?
(A) તાપી
(B) ડાંગ
(C) દાહોદ
(D) વલસાડ
પ્રશ્ન ૭: રાજ્યના સર્વાંગી વિકાસ માટે કયા ખાસ ફંડની જાહેરાત કરવામાં આવી છે અને તેના માટે કેટલી રકમ ફાળવાઈ છે?
(A) ગુજરાત ઇન્ફ્રા ફંડ - ₹20,000 કરોડ
(B) વિકસિત ગુજરાત ફંડ - ₹50,000 કરોડ
(C) નમો ગુજરાત ફંડ - ₹10,000 કરોડ
(D) મુખ્યમંત્રી વિકાસ ફંડ - ₹35,000 કરોડ
સાચો જવાબ: (B) વિકસિત ગુજરાત ફંડ - ₹50,000 કરોડ
સમજૂતી: બજેટમાં લાંબાગાળાના અને મોટા પ્રોજેક્ટોને નાણાકીય સહાય આપવા માટે ₹50,000 કરોડના 'વિકસિત ગુજરાત ફંડ'ની જાહેરાત કરાઈ છે.
પ્રશ્ન ૮: દિવ્યાંગોને મળતી સામાજિક સુરક્ષા સહાય માટે દિવ્યાંગતાની ટકાવારીની પાત્રતા 80% થી ઘટાડીને કેટલી કરવામાં આવી છે?
(A) 75%
(B) 70%
(C) 65%
(D) 60%
પ્રશ્ન ૯: બજેટ 2025-26 માં મોટર વાહન ટેક્સ (Motor Vehicle Tax) નો સમાન દર કેટલા ટકા નક્કી કરવામાં આવ્યો છે?
(A) 4%
(B) 6%
(C) 8%
(D) 10%
પ્રશ્ન ૧૦: આદિવાસી સમુદાયોના સર્વાંગી ઉત્થાન માટે કઈ યોજના અંતર્ગત બજેટમાં ₹30,000 કરોડની જોગવાઈ કરાઈ છે?
(A) વનબંધુ કલ્યાણ યોજના
(B) માનવ ગરિમા યોજના
(C) આદિજાતિ શક્તિ યોજના
(D) બિરસા મુંડા આવાસ યોજના
સાચો જવાબ: (A) વનબંધુ કલ્યાણ યોજના
સમજૂતી: આદિવાસી વિસ્તારોમાં શિક્ષણ, આરોગ્ય અને રોજગારીના માળખાને મજબૂત કરવા માટે વનબંધુ કલ્યાણ યોજના હેઠળ આ મોટી રકમ ફાળવવામાં આવી છે.
પ્રશ્ન ૧૧: પીએમ આવાસ યોજના (ગ્રામીણ) અંતર્ગત ઘર બનાવવા માટે મળતી સહાય વધારીને કેટલી કરવામાં આવી છે?
(A) ₹1.20 લાખ
(B) ₹1.50 લાખ
(C) ₹1.70 લાખ
(D) ₹2.00 લાખ
પ્રશ્ન ૧૨: ટેકનોલોજી અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ને પ્રોત્સાહન આપવા માટે રાજ્યની કેટલી તકનીકી સંસ્થાઓમાં 'AI Labs' સ્થાપવામાં આવશે?
(A) 5
(B) 7
(C) 10
(D) 12
પ્રશ્ન ૧૩: શ્રમિકોને નજીવા દરે પૌષ્ટિક ભોજન પૂરું પાડતી કઈ યોજનાના વિસ્તરણની જાહેરાત આ બજેટમાં કરવામાં આવી છે?
(A) અન્નપૂર્ણા રથ યોજના
(B) શ્રમિક અન્નપૂર્ણા યોજના
(C) દીનદયાળ થાળી યોજના
(D) મુખ્યમંત્રી પોષણ યોજના
પ્રશ્ન ૧૪: વર્ષ 2025-26 ના ગુજરાત બજેટમાં અંદાજિત જીએસડીપી (GSDP) નો વિકાસ દર કેટલા ટકા રહેવાનો અંદાજ છે?
(A) 8%
(B) 10%
(C) 12%
(D) 15%
પ્રશ્ન ૧૫: રમતગમત ક્ષેત્રે યુવાનોને પ્રોત્સાહન આપવા માટે કયા શહેરમાં આધુનિક સ્પોર્ટ્સ કોમ્પ્લેક્સ બનાવવાની જાહેરાત થઈ છે?
(A) ગાંધીનગર
(B) વડોદરા
(C) નિકોલ (અમદાવાદ)
(D) જામનગર
પ્રશ્ન ૧૬: ગ્રીન એનર્જી અને પર્યાવરણના રક્ષણ માટે બજેટમાં કયા વાહનો પરના ટેક્સમાં 5% રિબેટ (છૂટ) આપવાની જાહેરાત કરાઈ છે?
(A) સીએનજી (CNG) વાહનો
(B) હાઇબ્રિડ વાહનો
(C) બેટરીથી ચાલતા વાહનો (EVs)
(D) ડીઝલ વાહનો
પ્રશ્ન ૧૭: ગુજરાત બજેટ 2025-26 માં આરોગ્ય ક્ષેત્રે પાયાની સુવિધાઓ મજબૂત કરવા માટે કઈ નવી હોસ્પિટલો સ્થાપવાની મંજૂરી અપાઈ છે?
(A) નવી આયુર્વેદિક હોસ્પિટલો
(B) આધુનિક કેન્સર લીનિયર એક્સિલરેટર કેન્દ્રો
(C) નવી સરકારી મેડિકલ કોલેજો અને સંલગ્ન હોસ્પિટલો
(D) માત્ર હોમિયોપેથી ક્લિનિક્સ
પ્રશ્ન ૧૮: બજેટમાં ખેડૂતો માટે સૂર્યઊર્જા આધારિત કઈ યોજના અંતર્ગત સોલાર પંપ આપવા માટે મોટી રકમ ફાળવવામાં આવી છે?
(A) પીટીયુષ યોજના
(B) કુસુમ યોજના (PM-KUSUM)
(C) સૂર્યશક્તિ કિસાન યોજના (SKY)
(D) સોલાર ગ્રીડ યોજના
પ્રશ્ન ૧૯: બજેટ 2025-26 માં કાયદો અને વ્યવસ્થા (Police Department) અંતર્ગત કઈ બાબત પર વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે?
(A) માત્ર નવી જેલો બનાવવી
(B) ટેકનોલોજીકલ અપગ્રેડેશન, સીસીટીવી નેટવર્ક અને પોલીસ આવાસ નિર્માણ
(C) ટ્રાફિક દંડમાં વધારો કરવો
(D) વિદેશી તાલીમ
સાચો જવાબ: (B) ટેકનોલોજીકલ અપગ્રેડેશન, સીસીટીવી નેટવર્ક અને પોલીસ આવાસ નિર્માણ
સમજૂતી: કોન્સ્ટેબલની પરીક્ષા માટે આ મહત્વનું છે; સુરક્ષા વ્યવસ્થા મજબૂત કરવા આધુનિક કેમેરા, સાયબર ક્રાઈમ સેલ અને પોલીસ પરિવારો માટે નવા આવાસો બનાવવા બજેટમાં નાણાં ફાળવાયા છે.
પ્રશ્ન ૨૦: નાણામંત્રી કનુભાઈ દેસાઈએ રજૂ કરેલા વર્ષ 2025-26 ના બજેટનું સ્વરૂપ કેવું છે?
(A) ખાધવાળું બજેટ (Deficit Budget)
(B) પુરાંતવાળું બજેટ (Surplus Budget)
(C) સમતોલ બજેટ (Balanced Budget)
(D) શૂન્ય આધારિત બજેટ (Zero-based Budget)
સાચો જવાબ: (B) પુરાંતવાળું બજેટ (Surplus Budget)
સમજૂતી: આ વર્ષના બજેટમાં પણ રાજ્યની આવક ખર્ચ કરતાં વધુ દર્શાવવામાં આવી છે, જે ગુજરાતની મજબૂત આર્થિક સ્થિતિ સૂચવે છે.
પ્રશ્ન ૨૧: બજેટ 2025-26 માં સરકારે બિન-અનામત વર્ગોના કલ્યાણ માટે કાર્યરત કઈ સંસ્થાની લોન યોજનાઓ માટે મોટી જોગવાઈ કરી છે?
(A) નિગમ આયોગ
(B) બાર્ટ (BART)
(C) જેજીવીવાય (JGVY)
(D) બિન-અનામત શૈક્ષણિક અને આર્થિક વિકાસ નિગમ (GUEEDC)
સાચો જવાબ: (D) બિન-અનામત શૈક્ષણિક અને આર્થિક વિકાસ નિગમ (GUEEDC)
સમજૂતી: બિન-અનામત વર્ગના વિદ્યાર્થીઓને ઉચ્ચ શિક્ષણ અને વિદેશ અભ્યાસ તેમજ યુવાનોને સ્વરોજગાર માટે લોન આપવા બજેટમાં ખાસ ભંડોળ ફાળવવામાં આવ્યું છે.
પ્રશ્ન ૨૨: રાજ્યના દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોના સર્વાંગી વિકાસ માટે બજેટમાં કઈ યોજનાના બીજા તબક્કાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે?
(A) સાગરખેડુ સર્વાંગી વિકાસ યોજના-૨
(B) દરિયા કિનારા રક્ષણ યોજના
(C) સાગરમાલા પ્રોજેક્ટ
(D) મત્સ્ય ગરિમા યોજના
સાચો જવાબ: (A) સાગરખેડુ સર્વાંગી વિકાસ યોજના-૨
સમજૂતી: દરિયાકાંઠાના ૧૫ જિલ્લાના માછીમારો અને સ્થાનિક વસ્તીને શિક્ષણ, આરોગ્ય અને માળખાકીય સુવિધાઓ આપવા માટે આ યોજનાનો વિસ્તાર કરાયો છે.
પ્રશ્ન ૨૩: બજેટ 2025-26 માં રમતગમતને પ્રોત્સાહન આપવા માટે કઈ નવી નીતિ અંતર્ગત જોગવાઈઓ કરવામાં આવી છે?
(A) ખેલ મહાકુંભ નીતિ
(B) ગુજરાત સ્પોર્ટ્સ પોલિસી (Gujarat Sports Policy)
(C) યુવા ખેલાડી પ્રોત્સાહન યોજના
(D) ઓલિમ્પિક તૈયારી ફંડ
સાચો જવાબ: (B) ગુજરાત સ્પોર્ટ્સ પોલિસી (Gujarat Sports Policy)
સમજૂતી: રાજ્યના ખેલાડીઓ રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ચમકે અને આગામી ઓલિમ્પિક રમતોની યજમાની માટે ગુજરાત સજ્જ થાય તે હેતુથી રમતગમતનું બજેટ વધારાયું છે.
પ્રશ્ન ૨૪: રાજ્યમાં સાયબર ગુનાઓ અટકાવવા અને પોલીસ વિભાગને આધુનિક બનાવવા બજેટમાં કઈ નવીન વ્યવસ્થા મજબૂત કરવાની જાહેરાત થઈ છે?
(A) સાયબર ક્રાઇમ લેબ્સ અને ટેકનિકલ સેલ
(B) માત્ર સોશિયલ મીડિયા મોનિટરિંગ સેલ
(C) એન્ટી હેકિંગ સ્ક્વોડ
(D) ડિજિટલ એરેસ્ટ કંટ્રોલ રૂમ
સાચો જવાબ: (A) સાયબર ક્રાઇમ લેબ્સ અને ટેકનિકલ સેલ
સમજૂતી: કોન્સ્ટેબલ પરીક્ષા માટે આ મોસ્ટ IMP છે. ડિજિટલ યુગમાં વધતા સાયબર ફ્રોડને રોકવા માટે પોલીસ તંત્રમાં ટેકનોલોજી અને સાયબર નિષ્ણાતોની મદદ લેવા વિશેષ બજેટ ફાળવાયું છે.
પ્રશ્ન ૨૫: બજેટમાં કઈ જગ્યાએ નવું મરીન સાયન્સ સેન્ટર (Marine Science Centre) સ્થાપવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે?
(A) વેરાવળ
(B) ઓખા
(C) પોરબંદર
(D) મુન્દ્રા
પ્રશ્ન ૨૬: વર્ષ 2025-26 ના બજેટમાં સામાજિક વનીકરણ (Social Forestry) અંતર્ગત કેટલા કરોડ રોપા ઉછેરવાનો લક્ષ્યાંક રાખવામાં આવ્યો છે?
(A) ૫ કરોડ
(B) ૧૦ કરોડ
(C) ૧૨ કરોડ
(D) ૧૫ કરોડ
પ્રશ્ન ૨૭: શહેરી ગરીબોને પાકાં મકાન મળી રહે તે માટે 'મુખ્યમંત્રી આવાસ યોજના (શહેરી)' હેઠળ બજેટમાં કેટલા નવા આવાસો બનાવવાની મંજૂરી અપાઈ છે?
(A) આશરે ૨૫,૦૦૦
(B) આશરે ૫૦,૦૦૦
(C) આશરે ૧ લાખ
(D) આશરે ૨ લાખ
સાચો જવાબ: (B) આશરે ૫૦,૦૦૦
સમજૂતી: 'શહેરી વિકાસ વર્ષ' અંતર્ગત નગરો અને મહાનગરોમાં ઝૂંપડપટ્ટી મુક્ત વિસ્તારો કરવા અને ગરીબોને આવાસ આપવા માટે આ જોગવાઈ કરાઈ છે.
પ્રશ્ન ૨૮: બજેટ 2025-26 માં કયા પ્રખ્યાત યાત્રાધામના સર્વાંગી વિકાસ માટે ખાસ પ્રોજેક્ટ જાહેર કરાયો છે?
(A) પાલીતાણા
(B) અંબાજી અને બહુચરાજી
(C) દ્વારકા અને સોમનાથ કોરિડોર
(D) ઉપરના તમામ
સાચો જવાબ: (D) ઉપરના તમામ
સમજૂતી: ગુજરાતના ધાર્મિક પ્રવાસનને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે વિકસાવવા અંબાજી, બહુચરાજી, સોમનાથ, દ્વારકા અને પાલીતાણા જેવા સ્થળોએ યાત્રી સુવિધાઓ વધારવા ખાસ બજેટ ફાળવાયું છે.
પ્રશ્ન ૨૯: મહિલા સશક્તિકરણ અંતર્ગત ગ્રામીણ મહિલાઓ આર્થિક રીતે પગભર બને તે માટે કયા મિશન હેઠળ ભંડોળ વધારવામાં આવ્યું છે?
(A) મિશન મંગલમ
(B) નારી શક્તિ મિશન
(C) સખી મંડળ પ્રોત્સાહન યોજના
(D) મહિલા કલ્યાણ મિશન
પ્રશ્ન ૩૦: બજેટમાં ટ્રાફિક વ્યવસ્થાને સુચારૂ કરવા અને અકસ્માતો ઘટાડવા માટે કયા હાઈવે પ્રોજેક્ટ પર સેફ્ટી ફીચર્સ વધારવાની જોગવાઈ છે?
(A) સ્ટેટ હાઈવે સેફ્ટી કોરિડોર
(B) નેશનલ એક્સપ્રેસવે લિંક
(C) પ્રગતિ પથ યોજના
(D) સ્માર્ટ હાઈવે નેટવર્ક
સાચો જવાબ: (A) સ્ટેટ હાઈવે સેફ્ટી કોરિડોર
સમજૂતી: વધુ અકસ્માત થતા હોય તેવા બ્લેક સ્પોટ્સ આઈડેન્ટીફાઈ કરી, પોલીસ અને આરટીઓ ના સંકલનથી હાઈવે પર અદ્યતન કેમેરા અને સાઈન બોર્ડ લગાવવામાં આવશે.
પ્રશ્ન ૩૧: રાજ્યના યુવાનોને કૌશલ્યલક્ષી તાલીમ આપવા માટે કઈ સંસ્થાઓના આધુનિકીકરણ માટે બજેટમાં નાણાં ફાળવવામાં આવ્યા છે?
(A) તમામ આઈટીઆઈ (ITIs)
(B) આર્ટ્સ કોલેજો
(C) પ્રાથમિક શાળાઓ
(D) ખાનગી ટ્યુટોરીયલ્સ
સાચો જવાબ: (A) તમામ આઈટીઆઈ (ITIs)
સમજૂતી: ઔદ્યોગિક જરૂરિયાતો મુજબ યુવાનોને નવી ટેકનોલોજી જેમ કે ડ્રોન મેન્ટેનન્સ, ઇલેક્ટ્રિક વ્હીકલ રીપેરીંગ વગેરેની તાલીમ આપવા સરકારી ITI ને અપગ્રેડ કરાશે.
પ્રશ્ન ૩૨: બજેટ 2025-26 માં સ્વચ્છ ભારત મિશન (અર્બન) અંતર્ગત શહેરોમાં કચરાના નિકાલ માટે કઈ સીસ્ટમ પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે?
(A) વેસ્ટ ટુ એનર્જી પ્લાન્ટ્સ (Waste to Energy)
(B) ઓપન ડમ્પિંગ સાઈટ્સ
(C) પ્લાસ્ટિક સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ
(D) માત્ર કચરાપેટી વિતરણ
પ્રશ્ન ૩૩: બજેટ 2025-26 માં કુપોષણ મુક્ત ગુજરાતના લક્ષ્ય સાથે 'પીએમ પોષણ યોજના' (મધ્યાહન ભોજન) માટે કેટલી જોગવાઈનો વિસ્તાર કરાયો છે?
(A) શાળાઓમાં દૂધ અને પૌષ્ટિક આહારનો વ્યાપ વધારવો
(B) માત્ર રવિવારે ભોજન આપવું
(C) ખાનગી હોટલમાંથી ભોજન મંગાવવું
(D) ભોજન બંધ કરવું
સાચો જવાબ: (A) શાળાઓમાં દૂધ અને પૌષ્ટિક આહારનો વ્યાપ વધારવો
સમજૂતી: સરકારી શાળાઓમાં ભણતા બાળકોને અઠવાડિયામાં વધુ દિવસો સુધી દૂધ સંજીવની યોજના અને ફોર્ટિફાઇડ લોટમાંથી બનેલી વાનગીઓ આપવા બજેટ ફાળવણી વધારાઈ છે.
પ્રશ્ન ૩૪: બજેટમાં સ્ટાર્ટ-અપ્સ (Start-ups) ને પ્રોત્સાહન આપવા માટે કઈ ઇનોવેશન પોલિસી અંતર્ગત ભંડોળ રાખવામાં આવ્યું છે?
(A) એસએસઆઈપી ૨.૦ (SSIP 2.0 - Student Start-up and Innovation Policy)
(B) નવી ઔદ્યોગિક નીતિ
(C) મુખ્યમંત્રી સ્ટાર્ટઅપ ફંડ
(D) ડિજિટલ ગુજરાત ઇનોવેશન
પ્રશ્ન ૩૫: રાજ્યના નાગરિકોને ઘરે બેઠા સરકારી સેવાઓ મળી રહે તે માટે કયા ડિજિટલ પ્લેટફોર્મના અપગ્રેડેશનની જાહેરાત કરાઈ છે?
(A) ડિજિટલ સેવા સેતુ
(B) ઇ-નગર પોર્ટલ
(C) (A) અને (B) બંને
(D) એકપણ નહીં
પ્રશ્ન ૩૬: બજેટ 2025-26 માં દક્ષિણ ગુજરાતના કયા વિસ્તારમાં નવી કનેક્ટિવિટી આપતા બ્રિજ અને રસ્તાના મોટા પ્રોજેક્ટ મંજૂર કરાયા છે?
(A) સુરત-નવસારી ટ્વીન સિટી કોરિડોર
(B) વલસાડ કોસ્ટલ રોડ
(C) તાપી રિવરફ્રન્ટ કનેક્ટિવિટી
(D) સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટી લિંક રોડ
પ્રશ્ન ૩૭: પશુપાલકોની સુવિધા માટે '૧૯૬૨' ફરતે પશુ ચિકિત્સા એમ્બ્યુલન્સ સેવા અંતર્ગત બજેટમાં શું નવું ઉમેરવામાં આવ્યું છે?
(A) નવી ૧૫૦ થી વધુ ફરતી પશુ દવાખાનાની વાન (Mobile Veterinary Vans)
(B) માત્ર ઓનલાઈન સલાહ
(C) પશુઓ માટે હેલિકોપ્ટર સેવા
(D) આ યોજના બંધ કરવામાં આવી છે
પ્રશ્ન ૩૮: બજેટમાં કાનૂની વ્યવસ્થા અને ન્યાય પ્રક્રિયા ઝડપી બનાવવા માટે કઈ બાબતની જાહેરાત થઈ છે?
(A) નવી અદાલતોની સ્થાપના અને કોર્ટ બિલ્ડીંગોનું ડિજિટલાઈઝેશન
(B) જજોની નિવૃત્તિ વય ઘટાડવી
(C) ઓનલાઈન ન્યાય પદ્ધતિ બંધ કરવી
(D) માત્ર વકીલોની ફી વધારવી
સાચો જવાબ: (A) નવી અદાલતોની સ્થાપના અને કોર્ટ બિલ્ડીંગોનું ડિજિટલાઈઝેશન
સમજૂતી: ન્યાયિક માળખાને મજબૂત કરવા તાલુકા અને જિલ્લા કક્ષાએ નવી કોર્ટ ઈમારતો અને કેસોના ઝડપી નિકાલ માટે ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ વધારવા બજેટ ફાળવાયું છે.
પ્રશ્ન ૩૯: નવી શિક્ષણ નીતિ (NEP 2020) ના અમલીકરણ માટે બજેટમાં પ્રાથમિક શાળાઓમાં કઈ આધુનિક સુવિધા વિકસાવવાની જાહેરાત થઈ છે?
(A) જ્ઞાનકુંજ પ્રોજેક્ટ અને સ્માર્ટ ક્લાસરૂમ્સ (Smart Classrooms)
(B) માત્ર પુસ્તકોનું મફત વિતરણ
(C) રમતના મેદાનો બંધ કરવા
(D) ડિજિટલ બોર્ડ હટાવવા
સાચો જવાબ: (A) જ્ઞાનકુંજ પ્રોજેક્ટ અને સ્માર્ટ ક્લાસરૂમ્સ (Smart Classrooms)
સમજૂતી: બાળકો એનિમેશન અને ડિજિટલ કન્ટેન્ટ દ્વારા સરળતાથી ભણી શકે તે માટે સરકારી પ્રાથમિક શાળાઓને સ્માર્ટ ક્લાસરૂમથી સજ્જ કરાશે.
પ્રશ્ન ૪૦: ગુજરાત બજેટ 2025-26 માં 'ગ્રીન ગ્રોથ' (Green Growth) ના લક્ષ્યાંકને પ્રાપ્ત કરવા કઈ ઉર્જા પર સૌથી વધુ ભાર મુકાયો છે?
(A) કોલસા આધારિત થર્મલ પાવર
(B) પુનઃપ્રાપ્ય ઉર્જા (સૂર્ય ઉર્જા અને પવન ઉર્જા)
(C) ન્યુક્લિયર પાવર
(D) માત્ર ડીઝલ જનરેટર
સાચો જવાબ: (B) પુનઃપ્રાપ્ય ઉર્જા (સૂર્ય ઉર્જા અને પવન ઉર્જા)
સમજૂતી: ગુજરાતને રિન્યુએબલ એનર્જીનું હબ બનાવવા માટે કચ્છ અને અન્ય વિસ્તારોમાં મોટા સોલાર અને વિન્ડ પાર્ક સ્થાપવા બજેટમાં પ્રોત્સાહક આર્થિક નીતિઓ જાહેર કરવામાં આવી છે.
પ્રશ્ન ૪૧: બજેટ 2025-26 માં કાયદો અને વ્યવસ્થા વધુ મજબૂત કરવા માટે પોલીસ વિભાગમાં કઈ નવી અત્યાધુનિક સિસ્ટમ દાખલ કરવાની જાહેરાત કરાઈ છે?
(A) ડ્રોન બેઝ્ડ સર્વેલન્સ અને ટ્રાફિક મોનિટરિંગ સિસ્ટમ
(B) ઓટોમેટેડ વાયરલેસ નેટવર્ક
(C) સેટેલાઈટ ટ્રેકિંગ સિસ્ટમ
(D) માત્ર મેન્યુઅલ પેટ્રોલિંગ
સાચો જવાબ: (A) ડ્રોન બેઝ્ડ સર્વેલન્સ અને ટ્રાફિક મોનિટરિંગ સિસ્ટમ
સમજૂતી: મોટા તહેવારો, રેલીઓ અને વીઆઈપી બંદોબસ્ત દરમિયાન ભીડ નિયંત્રણ અને ટ્રાફિક મેનેજમેન્ટ માટે પોલીસને અત્યાધુનિક ડ્રોન ટેકનોલોજીથી સજ્જ કરવામાં આવશે. કોન્સ્ટેબલની પરીક્ષા માટે આ ખૂબ જ મહત્વનો પ્રશ્ન છે.
પ્રશ્ન ૪૨: રાજ્યની જેલોની સુરક્ષા વ્યવસ્થા કડક કરવા અને કેદીઓ પર નજર રાખવા માટે બજેટમાં કઈ ટેકનોલોજી અપનાવવાની જોગવાઈ છે?
(A) આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) આધારિત સીસીટીવી અને બોડી વોર્ન કેમેરા
(B) બાયોમેટ્રિક લોકીંગ સિસ્ટમ
(C) માત્ર ફેન્સિંગ વાયર
(D) વોચ ટાવર વધારવા
સાચો જવાબ: (A) આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) આધારિત સીસીટીવી અને બોડી વોર્ન કેમેરા
સમજૂતી: જેલોમાં થતી ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓ અટકાવવા માટે એઆઈ કેમેરા લગાવવામાં આવશે જે શંકાસ્પદ હલચલ થતાં જ કંટ્રોલ રૂમને એલર્ટ મોકલશે.
પ્રશ્ન ૪૩: બજેટ 2025-26 માં કટોકટીના સમયે નાગરિકોની સુરક્ષા માટે કાર્યરત '૧૧૨' (Emergency Response Support System) હેલ્પલાઇન માટે કઈ જાહેરાત થઈ છે?
(A) નવું સેન્ટ્રલાઈઝડ કમાન્ડ સેન્ટર અને વાહનોની સંખ્યામાં વધારો
(B) આ સેવા બંધ કરવાની જાહેરાત
(C) માત્ર શહેરો પૂરતી મર્યાદિત કરવી
(D) ખાનગી કંપનીને સોંપવી
સાચો જવાબ: (A) નવું સેન્ટ્રલાઈઝડ કમાન્ડ સેન્ટર અને વાહનોની સંખ્યામાં વધારો
સમજૂતી: સમગ્ર રાજ્યમાં કોઈ પણ આફત કે ગુના સમયે એક જ નંબર '૧૧૨' પરથી તાત્કાલિક પોલીસ, ફાયર કે એમ્બ્યુલન્સની મદદ મળી રહે તે માટે નવું કમાન્ડ સેન્ટર સ્થપાશે.
પ્રશ્ન ૪૪: બજેટમાં કયા હાઈવેને 'સેફ્ટી કોરિડોર' (Safety Corridor) તરીકે વિકસાવી ત્યાં અકસ્માત ઘટાડવા માટે ઇન્ટેલિજન્ટ ટ્રાફિક મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ (ITMS) સ્થાપવાની જોગવાઈ છે?
(A) અમદાવાદ-રાજકોટ હાઈવે
(B) સુરત-મુંબઈ હાઈવે
(C) ગાંધીનગર-અમદાવાદ હાઈવે
(D) ઉપરના તમામ મુખ્ય સ્ટેટ હાઈવે
સાચો જવાબ: (D) ઉપરના તમામ મુખ્ય સ્ટેટ હાઈવે
સમજૂતી: અકસ્માતોનું પ્રમાણ ઘટાડવા માટે રાજ્યના વ્યસ્ત હાઈવે પર ઓટોમેટેડ સ્પીડ કેમેરા અને નંબર પ્લેટ રેકગ્નિશન સિસ્ટમ લગાવવા બજેટ ફાળવાયું છે.
પ્રશ્ન ૪૫: બજેટ 2025-26 માં સરકારી ભરતી પ્રક્રિયાઓ વધુ પારદર્શક અને ઝડપી બનાવવા કયા બોર્ડ/આયોગના ડિજિટલાઈઝેશનની વાત કરવામાં આવી છે?
(A) GPSC અને ગૌણ સેવા પસંદગી મંડળ (GSSSB)
(B) માત્ર સ્ટાફ સિલેક્શન
(C) માત્ર રેલ્વે બોર્ડ
(D) બિન-સરકારી મંડળો
સાચો જવાબ: (A) GPSC અને ગૌણ સેવા પસંદગી મંડળ (GSSSB)
સમજૂતી: ઉમેદવારોના ફોર્મ સ્ક્રુટિનીથી લઈને પરીક્ષાના પરિણામો ઝડપથી જાહેર થાય તે માટે ભરતી મંડળોના આઈટી ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને મજબૂત કરવામાં આવશે.
પ્રશ્ન ૪૬: બજેટમાં પંચાયતી રાજ સંસ્થાઓને વધુ મજબૂત કરવા કઈ નવી ડિજિટલ વ્યવસ્થા લાવવાની જાહેરાત થઈ છે?
(A) ગ્રામ પંચાયતોમાં ઈ-ગવર્નન્સ અને પેપરલેસ વહીવટ
(B) ઓનલાઈન ચૂંટણી પ્રક્રિયા
(C) બજેટ નાબૂદી
(D) માત્ર વીડિયો કોન્ફરન્સિંગ
સાચો જવાબ: (A) ગ્રામ પંચાયતોમાં ઈ-ગવર્નન્સ અને પેપરલેસ વહીવટ
સમજૂતી: ગ્રામ્ય સ્તરે જ લોકોને તમામ દાખલાઓ અને યોજનાઓનો લાભ ડિજિટલી મળી રહે તે માટે પંચાયતોને હાઇ-સ્પીડ ઇન્ટરનેટ અને કમ્પ્યુટર સિસ્ટમથી સજ્જ કરાશે.
પ્રશ્ન ૪૭: બજેટ 2025-26 માં જળ સંચય (Water Conservation) માટે કયા અભિયાનના આગામી તબક્કા માટે મોટી રકમ ફાળવાઈ છે?
(A) સુજલામ સુફલામ જળ અભિયાન
(B) જળ શક્તિ મિશન
(C) અમૃત સરોવર યોજના
(D) નર્મદા કલ્યાણ યોજના
સાચો જવાબ: (A) સુજલામ સુફલામ જળ અભિયાન
સમજૂતી: ચોમાસાના પાણીનો સંગ્રહ કરવા માટે તળાવો ઊંડા કરવા, ચેકડેમ રીપેર કરવા અને નદીઓની સફાઈ કરવા માટે આ લોકભાગીદારીના અભિયાનને વેગ અપાશે.
પ્રશ્ન ૪૮: અનાજ માફિયાઓ અને રેશનિંગના અનાજની કાળાબજારી રોકવા પુરવઠા વિભાગ માટે બજેટમાં કઈ ટેકનોલોજી વાપરવાની જાહેરાત થઈ છે?
(A) GPS ટ્રેકિંગ અને ઓટોમેટેડ વજન કાંટા સિસ્ટમ
(B) માત્ર મેન્યુઅલ રજિસ્ટર
(C) સીસીટીવી વગરના ગોડાઉન
(D) ખાનગી સિક્યોરિટી
સાચો જવાબ: (A) GPS ટ્રેકિંગ અને ઓટોમેટેડ વજન કાંટા સિસ્ટમ
સમજૂતી: સરકારી અનાજ ગરીબો સુધી જ પહોંચે અને વચગાળામાં ચોરી ન થાય તે માટે અનાજ વહન કરતા તમામ વાહનોને જીપીએસથી સજ્જ કરાશે.
પ્રશ્ન ૪૯: બજેટ 2025-26 માં 'ક્લીન એનર્જી' ને પ્રોત્સાહન આપવા માટે કયા સરકારી ભવનો પર સોલાર રૂફટોપ લગાવવાનો લક્ષ્યાંક રાખવામાં આવ્યો છે?
(A) તમામ સરકારી શાળાઓ અને હોસ્પિટલો
(B) તમામ પોલીસ સ્ટેશનો અને સરકારી કચેરીઓ
(C) (A) અને (B) બંને
(D) માત્ર મંત્રીશ્રીઓના નિવાસસ્થાન
સાચો જવાબ: (C) (A) અને (B) બંને
સમજૂતી: સરકારી સંસ્થાઓનું વીજ બિલ શૂન્ય કરવા અને પ્રદૂષણ ઘટાડવા મહત્તમ સરકારી ઇમારતોને સોલાર એનર્જીથી સજ્જ કરવામાં આવશે.
પ્રશ્ન ૫૦: બજેટમાં સરહદી વિસ્તારોની સુરક્ષા અને ત્યાં વસતા લોકોની સુવિધા માટે કઈ યોજના હેઠળ વિશેષ ગ્રાન્ટ ફાળવવામાં આવી છે?
(A) બોર્ડર એરિયા ડેવલપમેન્ટ પ્રોગ્રામ (BADP)
(B) સીમા રક્ષણ યોજના
(C) સાગરખેડુ યોજના
(D) વનબંધુ યોજના
સાચો જવાબ: (A) બોર્ડર એરિયા ડેવલપમેન્ટ પ્રોગ્રામ (BADP)
સમજૂતી: પાકિસ્તાન સરહદે આવેલા કચ્છ અને બનાસકાંઠાના ગામડાઓમાં રસ્તા, પાણી અને સ્ટ્રીટ લાઈટ જેવી પાયાની સુવિધાઓ આપવા આ જોગવાઈ કરાઈ છે જે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે પણ મહત્વની છે.
પ્રશ્ન ૫૧: બજેટ 2025-26 માં પ્રવાસનને વેગ આપવા માટે કયા ઐતિહાસિક સ્થળને 'વર્લ્ડ ક્લાસ હેરિટેજ સાઇટ' તરીકે વિકસાવવાની જાહેરાત થઈ છે?
(A) લોથલ (ખેડા/અમદાવાદ) અને ધોળાવીરા (કચ્છ)
(B) મોઢેરા સૂર્ય મંદિર
(C) રાણકી વાવ
(D) ઉપરના તમામ
સાચો જવાબ: (A) લોથલ (ખેડા/અમદાવાદ) અને ધોળાવીરા (કચ્છ)
સમજૂતી: સિંધુ ખીણની સભ્યતાના આ સ્થળોએ આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રવાસીઓને આકર્ષવા માટે મ્યુઝિયમ અને અન્ય પ્રવાસન સુવિધાઓ પાછળ બજેટ ખર્ચાશે.
પ્રશ્ન ૫૨: અકસ્માતના સમયે ઈજાગ્રસ્તોને સમયસર સારવાર મળી રહે તે માટે હાઈવે પર કઈ નવી સુવિધા શરૂ કરવાની જાહેરાત કરાઈ છે?
(A) હાઈવે ટ્રોમા કેર સેન્ટર્સ (Trauma Care Centres)
(B) માત્ર પ્રાથમિક સારવાર કીટ વિતરણ
(C) ઓનલાઈન ડોક્ટર કન્સલ્ટેશન
(D) ખાનગી દવાખાનાની સબસીડી
સાચો જવાબ: (A) હાઈવે ટ્રોમા કેર સેન્ટર્સ (Trauma Care Centres)
સમજૂતી: 'ગોલ્ડન અવર' (અકસ્માત પછીની પ્રથમ કલાક) માં દર્દીનો જીવ બચાવી શકાય તે માટે હાઈવે નજીકની સરકારી હોસ્પિટલોમાં ટ્રોમા સેન્ટર અપગ્રેડ કરાશે.
પ્રશ્ન ૫૩: બજેટમાં પર્યાવરણ ફ્રેન્ડલી 'ગ્રીન હાઇડ્રોજન' (Green Hydrogen) પ્રોજેક્ટ માટે કયા વિસ્તારમાં વિશાળ જમીન અને હબ સ્થાપવાની મંજૂરી અપાઈ છે?
(A) કચ્છ રીજન
(B) સાબરકાંઠા
(C) સુરત
(D) મધ્ય ગુજરાત
સાચો જવાબ: (A) કચ્છ રીજન
સમજૂતી: ભવિષ્યના બળતણ તરીકે ઓળખાતા ગ્રીન હાઇડ્રોજનના ઉત્પાદનમાં ગુજરાત દેશમાં અગ્રેસર રહે તે માટે કચ્છના રણ વિસ્તારનો ઉપયોગ કરાશે.
પ્રશ્ન ૫૪: મહિલાઓની સુરક્ષા માટે કાર્યરત '૧૮૧ અભયમ' (Abhayam) મહિલા હેલ્પલાઇનને વધુ સુદ્રઢ કરવા બજેટમાં શું જોગવાઈ છે?
(A) નવી રેસ્ક્યુ વાન (Rescue Vans) ઉમેરવી અને ટેકનોલોજી અપગ્રેડ કરવી
(B) આ સેવા બંધ કરવી
(C) માત્ર મેસેજ આધારિત સેવા કરવી
(D) ફી વસૂલવાનું શરૂ કરવું
સાચો જવાબ: (A) નવી રેસ્ક્યુ વાન ઉમેરવી અને ટેકનોલોજી અપગ્રેડ કરવી
સમજૂતી: મુશ્કેલીમાં મુકાયેલી મહિલાઓને ગણતરીની મિનિટોમાં મદદ પહોંચાડવા માટે અભયમ કંટ્રોલ રૂમ અને ગાડીઓની સંખ્યા વધારવામાં આવશે. પોલીસ પરીક્ષા માટે આ ખૂબ જ મહત્વનું છે.
પ્રશ્ન ૫૫: બજેટ 2025-26 માં ખેડૂતોને ઓર્ગેનિક ખેતી તરફ વાળવા કઈ યોજના હેઠળ નાણાકીય પ્રોત્સાહન વધારવામાં આવ્યું છે?
(A) પ્રાકૃતિક ખેતી પ્રોત્સાહન યોજના
(B) રાસાયણિક ખાતર સબસીડી
(C) ટ્રેક્ટર ખરીદી યોજના
(D) કૃષિ લોન માફી
સાચો જવાબ: (A) પ્રાકૃતિક ખેતી પ્રોત્સાહન યોજના
સમજૂતી: ગાય આધારિત પ્રાકૃતિક ખેતી કરતા ખેડૂતોને દેશી ગાયના નિભાવ માટે મળતી માસિક સહાય અને ઓર્ગેનિક કિટ્સ આપવા બજેટમાં જોગવાઈ કરાઈ છે.
પ્રશ્ન ૫૬: જીએસટી (GST) ની ચોરી રોકવા અને ટેક્સ વસૂલાત વધારવા નાણાં વિભાગ કઈ આધુનિક પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરશે?
(A) ડેટા એનાલિટિક્સ અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI)
(B) માત્ર દુકાનો પર દરોડા પાડવા
(C) દંડની રકમ દસ ગણી કરવી
(D) ટેક્સ નાબૂદ કરવો
સાચો જવાબ: (A) ડેટા એનાલિટિક્સ અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI)
સમજૂતી: બોગસ બિલિંગ અને કરચોરી કરતા વેપારીઓને પકડવા માટે સોફ્ટવેર દ્વારા શંકાસ્પદ ટ્રાન્ઝેક્શન ટ્રેક કરવામાં આવશે.
પ્રશ્ન ૫૭: બજેટ 2025-26 માં શહેરી વિસ્તારોમાં ટ્રાફિક અને પ્રદૂષણ ઘટાડવા કયા શહેરોમાં મેટ્રો રેલ (Metro Rail) ના આગામી ફેઝ માટે ભંડોળ ફાળવાયું છે?
(A) અમદાવાદ-ગાંધીનગર અને સુરત
(B) રાજકોટ અને વડોદરા
(C) જામનગર અને ભાવનગર
(D) માત્ર જુનાગઢ
સાચો જવાબ: (A) અમદાવાદ-ગાંધીનગર અને સુરત
સમજૂતી: અમદાવાદ-ગાંધીનગર મેટ્રો કનેક્ટિવિટી પૂર્ણ કરવા અને સુરત મેટ્રોની કામગીરી ઝડપથી પૂરી કરવા માટે બજેટમાં મોટી રકમ ફાળવવામાં આવી છે.
પ્રશ્ન ૫૮: અદાલતોમાં કેસોનું ભારણ ઘટાડવા અને નાના વિવાદો ઝડપથી પતાવવા બજેટમાં કઈ સંસ્થાઓને પ્રોત્સાહન અપાયું છે?
(A) મધ્યસ્થતા કેન્દ્રો (Mediation Centres) અને લોક અદાલત
(B) ખાનગી પંચાયતો
(C) પોલીસ સ્ટેશનમાં જ ન્યાય આપવો
(D) સુપ્રિમ કોર્ટમાં સીધા કેસ કરવા
સાચો જવાબ: (A) મધ્યસ્થતા કેન્દ્રો (Mediation Centres) અને લોક અદાલત
સમજૂતી: કોર્ટની બહાર જ પરસ્પર સમજૂતીથી કેસોનો નિકાલ થાય તે માટે વૈકલ્પિક વિવાદ નિવારણ કેન્દ્રો મજબૂત કરાશે.
પ્રશ્ન ૫૯: બજેટમાં યુવા સ્ટાર્ટ-અપ્સ અને આઈટી (IT) ઉદ્યોગોને આકર્ષવા માટે કયા સ્થળે 'આઈટી પાર્ક' (IT Park) સ્થાપવાની જાહેરાત થઈ છે?
(A) ગિફ્ટ સિટી (GIFT City - ગાંધીનગર) ના વિસ્તરણ ભાગ રૂપે
(B) ડાંગના જંગલોમાં
(C) અલંગ શિપયાર્ડમાં
(D) સોમનાથ નજીક
સાચો જવાબ: (A) ગિફ્ટ સિટી (GIFT City - ગાંધીનગર) ના વિસ્તરણ ભાગ રૂપે
સમજૂતી: ગિફ્ટ સિટીને વૈશ્વિક ફાઇનાન્સ અને ટેકનોલોજીનું હબ બનાવવા માટે તેના બીજા ફેઝના ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે બજેટ ફાળવાયું છે.
પ્રશ્ન ૬૦: ગુજરાત સરકારના વર્ષ 2025-26 ના બજેટની મુખ્ય થીમ (Theme) અથવા ફોકસ કઈ બાબત પર રાખવામાં આવ્યું છે?
(A) માત્ર ઉદ્યોગોનો વિકાસ
(B) વિકસિત ગુજરાત @ 2047 માટે ગ્રીન, ડિજિટલ અને સર્વસમાવેશી વિકાસ
(C) માત્ર કૃષિ ક્ષેત્રનો વિકાસ
(D) વિદેશી દેવું ઘટાડવું
સાચો જવાબ: (B) વિકસિત ગુજરાત @ 2047 માટે ગ્રીન, ડિજિટલ અને સર્વસમાવેશી વિકાસ
સમજૂતી: ભારત સરકારના 'વિકસિત ભારત ૨૦૪૭' ના વિઝનને પૂરું કરવા માટે ગુજરાત બજેટમાં ટેકનોલોજી (ડિજિટલ), પર્યાવરણ (ગ્રીન) અને સમાજના તમામ વર્ગોના ઉત્થાન (સર્વસમાવેશી) પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે.
