ગુજરાત પોલીસ કોન્સ્ટેબલ - મોડલ પ્રશ્નપત્ર ૨૦૨૬
પ્રશ્ન ૧: ભારતીય બંધારણના કયા અનુચ્છેદ અંતર્ગત 'કાયદા સમક્ષ સમાનતા' નો અધિકાર આપવામાં આવ્યો છે? A) અનુચ્છેદ ૧૪ B) અનુચ્છેદ ૧૯ C) અનુચ્છેદ ૨૧ D) અનુચ્છેદ ૩૨
સાચો જવાબ: A) અનુચ્છેદ ૧૪
સમજૂતી: ભારતીય બંધારણનો અનુચ્છેદ ૧૪ ભારતના તમામ નાગરિકોને કાયદા સમક્ષ સમાનતા અને કાયદાનું સમાન રક્ષણ પૂરું પાડે છે.
પ્રશ્ન ૨: ગુજરાતના કયા જિલ્લામાં પ્રખ્યાત 'ગીર રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન' આવેલું છે? A) જૂનાગઢ B) ગીર સોમનાથ C) અમરેલી D) ભાવનગર
સાચો જવાબ: B) ગીર સોમનાથ
સમજૂતી: એશિયાટીક સિંહ માટે પ્રખ્યાત ગીર રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન મુખ્યત્વે ગીર સોમનાથ જિલ્લામાં ફેલાયેલું છે.
પ્રશ્ન ૩: ભારતીય ન્યાય સંહિતા (BNS) મુજબ 'ચોરી' ની વ્યાખ્યા કઈ કલમ હેઠળ આવે છે? A) કલમ ૩૦૩ B) કલમ ૩૭૮ C) કલમ ૩૦૫ D) કલમ ૩૭૯
સાચો જવાબ: A) કલમ ૩૦૩
સમજૂતી: નવા કાયદા (ભારતીય ન્યાય સંહિતા) મુજબ ચોરીના ગુના સંબંધી જોગવાઈઓ કલમ ૩૦૩ હેઠળ સ્પષ્ટ કરવામાં આવી છે.
પ્રશ્ન ૪: ગુજરાતમાં 'સિપાઈ બળવો' (૧૮૫૭ નો સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામ) સૌપ્રથમ ક્યાં શરૂ થયો હતો? A) અમદાવાદ B) આણંદ C) સાબરકાંઠા D) વડોદરા
સાચો જવાબ: A) અમદાવાદ
સમજૂતી: ગુજરાતમાં ૧૮૫૭ ના સંગ્રામની શરૂઆત જૂન ૧૮૫૭ માં અમદાવાદની લશ્કરી છાવણીમાંથી થઈ હતી.
પ્રશ્ન ૫: જો ગઈકાલના આગલા દિવસે મંગળવાર હોય, તો આવતીકાલના પછીના દિવસે કયો વાર હશે? A) શનિવાર B) રવિવાર C) સોમવાર D) ગુરુવાર
સાચો જવાબ: B) રવિવાર
સમજૂતી: ગઈકાલનો આગલો દિવસ મંગળવાર હોય, તો ગઈકાલે બુધવાર અને આજે ગુરુવાર થાય. તેથી આવતીકાલે શુક્રવાર અને તેના પછીના દિવસે શનિવાર થાય.
પ્રશ્ન ૬: કમ્પ્યુટરમાં કાયમી મેમરી તરીકે કોનો ઉપયોગ થાય છે? A) RAM B) ROM C) Cache D) CPU
સાચો જવાબ: B) ROM
સમજૂતી: ROM (Read Only Memory) એ કમ્પ્યુટરની કાયમી (Non-volatile) મેમરી છે, જે પાવર બંધ થવા પર પણ ડેટા ગુમાવતી નથી.
પ્રશ્ન ૭: દાંડી કૂચની શરૂઆત ગાંધીજીએ કઈ તારીખે કરી હતી? A) ૧૨ માર્ચ ૧૯૩૦ B) ૬ એપ્રિલ ૧૯૩૦ C) ૨ ઓગસ્ટ ૧૯૪૨ D) ૨૬ જાન્યુઆરી ૧૯૩૦
સાચો જવાબ: A) ૧૨ માર્ચ ૧૯૩૦
સમજૂતી: ગાંધીજીએ ૧૨ માર્ચ ૧૯૩૦ ના રોજ સાબરમતી આશ્રમથી ૭૮ સાથીદારો સાથે દાંડી યાત્રાની શરૂઆત કરી હતી.
પ્રશ્ન ૮: લોહી ગંઠાઈ જવાની પ્રક્રિયામાં કયું વિટામિન મદદરૂપ થાય છે? A) વિટામિન A B) વિટામિન C C) વિટામિન K D) વિટામિન E
સાચો જવાબ: C) વિટામિન K
સમજૂતી: વિટામિન K શરીરમાં રક્તસ્ત્રાવ રોકવા અને લોહી ગંઠાવવા (Blood Clotting) માટે અત્યંત જરૂરી છે.
પ્રશ્ન ૯: ગુજરાતના કયા મુખ્યમંત્રીના સમયમાં 'નવનિર્માણ આંદોલન' થયું હતું? A) હિતેન્દ્રભાઈ દેસાઈ B) ચીમનભાઈ પટેલ C) બાબુભાઈ જશભાઈ પટેલ D) માધવસિંહ સોલંકી
સાચો જવાબ: B) ચીમનભાઈ પટેલ
સમજૂતી: વર્ષ ૧૯૭૪ માં ભ્રષ્ટાચાર અને મોંઘવારી વિરુદ્ધ થયેલું નવનિર્માણ આંદોલન ચીમનભાઈ પટેલની સરકારના સમયમાં થયું હતું.
પ્રશ્ન ૧૦: 'સત્યશોધક સમાજ'ની સ્થાપના કોણે કરી હતી? A) જ્યોતિરાવ ફૂલે B) રાજા રામમોહન રાય C) સ્વામી વિવેકાનંદ D) દયાનંદ સરસ્વતી
સાચો જવાબ: A) જ્યોતિરાવ ફૂલે
સમજૂતી: મહાત્મા જ્યોતિરાવ ફૂલેએ ૧૮૭૩ માં મહારાષ્ટ્રમાં સામાજિક સુધારા અને પછાત વર્ગોના ઉત્થાન માટે સત્યશોધક સમાજની સ્થાપના કરી હતી.
પ્રશ્ન ૧૧: ભારતના બંધારણમાં 'મૂળભૂત કર્તવ્યો' નો સમાવેશ કયા સુધારા દ્વારા કરવામાં આવ્યો હતો?
A) ૪૨મો બંધારણીય સુધારો
B) ૪૪મો બંધારણીય સુધારો
C) ૮૬મો બંધારણીય સુધારો
D) ૫૨મો બંધારણીય સુધારો
સાચો જવાબ: A) ૪૨મો બંધારણીય સુધારો
સમજૂતી: વર્ષ ૧૯编制૬ માં ૪૨મા બંધારણીય સુધારા દ્વારા સરદાર સ્વર્ણસિંહ સમિતિની ભલામણથી બંધારણમાં ભાગ IV-A અને અનુચ્છેદ ૫૧A ઉમેરીને ૧૦ મૂળભૂત કર્તવ્યોનો સમાવેશ કરાયો હતો. (૧૧મું કર્તવ્ય ૮૬મા સુધારા દ્વારા ૨૦૦૨ માં ઉમેરાયું).
પ્રશ્ન ૧૨: નવી ભારતીય ન્યાય સંહિતા (BNS) માં 'ખૂન' (Murder) માટે કઈ કલમ હેઠળ સજાની જોગવાઈ છે?
A) કલમ ૩૦૨
B) કલમ ૧૦૩
C) કલમ ૧૦૧
D) કલમ ૨૦૧
સાચો જવાબ: B) કલમ ૧૦૩
સમજૂતી: જૂની આઈપીસી (IPC) માં ખૂનની સજા કલમ ૩૦૨ હેઠળ હતી, પરંતુ નવી ભારતીય ન્યાય સંહિતા (BNS) ની કલમ ૧૦૩ હેઠળ ખૂન (Murder) ના ગુના માટે ફાંસી અથવા આજીવન કેદ અને દંડની સજાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.
પ્રશ્ન ૧૩: ગુજરાતનો સૌથી ઊંચો પર્વત કયો છે અને તેનું સર્વોચ્ચ શિખર કયું છે?
A) ગિરનાર - ગોરખનાથ
B) સાપુતારા - સનસેટ પોઈન્ટ
C) ચોટીલા - ચામુંડા માતા શિખર
D) જેસોર - રીંછ અભયારણ્ય પર્વત
સાચો જવાબ: A) ગિરનાર - ગોરખનાથ
સમજૂતી: ગિરનાર એ ગુજરાતનો સૌથી ઊંચો પર્વત છે જે જૂનાગઢ જિલ્લામાં આવેલો છે. તેનું ગોરખનાથ શિખર ૧૧૧૭ મીટરની ઊંચાઈ સાથે ગુજરાતનું સર્વોચ્ચ બિંદુ છે.
પ્રશ્ન ૧૪: શ્રેણી પૂર્ણ કરો: ૨, ૬, ૧૨, ૨૦, ૩૦, ?
A) ૩૬
B) ૪૦
C) ૪૨
D) ૪૫
સાચો જવાબ: C) ૪૨
સમજૂતી: આ શ્રેણીમાં ક્રમિક બેકી સંખ્યાઓ ઉમેરાય છે: ૨ (+૪) = ૬, ૬ (+૬) = ૧૨, ૧૨ (+૮) = ૨૦, ૨૦ (+૧૦) = ૩૦. હવે નિયમ મુજબ ૩૦ માં ૧૨ ઉમેરતા (૩૦ + ૧૨) જવાબ ૪૨ આવશે.
પ્રશ્ન ૧૫: કમ્પ્યુટર નેટવર્કમાં 'IP' નું પૂરું નામ શું છે?
A) Internal Protocol
B) Internet Protocol
C) Intranet Project
D) Instant Provider
સાચો જવાબ: B) Internet Protocol
સમજૂતી: IP એટલે 'Internet Protocol'. તે નેટવર્ક પર રહેલા દરેક કમ્પ્યુટર કે ઉપકરણને એક અજોડ (Unique) સરનામું પૂરું પાડે છે જેને IP એડ્રેસ કહે છે.
પ્રશ્ન ૧૬: ગુજરાતના કયા ક્રાંતિકારી 'ડુંગળીચોર' તરીકે પ્રખ્યાત થયા હતા?
A) મોહનલાલ પંડ્યા
B) રવિશંકર મહારાજ
C) કલ્યાણજી મહેતા
D) દરબાર ગોપાળદાસ
સાચો જવાબ: A) મોહનલાલ પંડ્યા
સમજૂતી: ખેડા સત્યાગ્રહ (૧૯૧૭-૧૮) દરમિયાન બ્રિટિશ સરકારે જપ્ત કરેલા ખેતરમાંથી ડુંગળીનો પાક પાડી લાવવાની બહાદુરી બદલ ગાંધીજીએ મોહનલાલ પંડ્યાને 'ડુંગળીચોર' નું બિરુદ આપ્યું હતું.
પ્રશ્ન ૧૭: માનવ શરીરમાં ઇન્સ્યુલિનનું નિર્માણ કયા અંગમાં થાય છે?
A) યકૃત (Liver)
B) સ્વાદુપિંડ (Pancreas)
C) જઠર (Stomach)
D) મૂત્રપિંડ (Kidney)
સાચો જવાબ: B) સ્વાદુપિંડ (Pancreas)
સમજૂતી: સ્વાદુપિંડ એ માનવ શરીરની મહત્વની મિશ્ર ગ્રંથિ છે. તેના બીટા કોષો ઇન્સ્યુલિન નામનો અંતઃસ્ત્રાવ બનાવે છે જે શરીરમાં લોહીમાં શર્કરા (ગ્લુકોઝ) નું પ્રમાણ નિયંત્રિત કરે છે. તેની ઊણપથી ડાયાબિટીસ થાય છે.
પ્રશ્ન ૧૮: કયા વાઈસરોયના સમયમાં भारतની રાજધાની કલકત્તાથી દિલ્હી ખસેડવામાં આવી હતી?
A) લોર્ડ કર્ઝન
B) લોર્ડ હાર્ડિંગ II
C) લોર્ડ માઉન્ટબેટન
D) લોર્ડ ડેલહાઉસી
સાચો જવાબ: B) લોર્ડ હાર્ડિંગ II
સમજૂતી: વર્ષ ૧૯૧૧ માં બ્રિટનના રાજા જ્યોર્જ પંચમના ભારત આગમન સમયે દિલ્હી દરબાર ભરાયો હતો. તે સમયે વાઈસરોય લોર્ડ હાર્ડિંગ દ્વિતીયના કાર્યકાળમાં ભારતની રાજધાની કલકત્તાથી બદલીને દિલ્હી કરવાની સત્તાવાર જાહેરાત થઈ હતી.
પ્રશ્ન ૧૯: કર્કવૃત્ત ગુજરાતના કયા જિલ્લામાંથી પસાર થતું નથી?
A) મહેસાણા
B) સાબરકાંઠા
C) રાજકોટ
D) અરવલ્લી
સાચો જવાબ: C) રાજકોટ
સમજૂતી: કર્કવૃત્ત ગુજરાતના ઉત્તર ભાગમાંથી ૬ જિલ્લાઓમાંથી પસાર થાય છે: કચ્છ, પાટણ, મહેસાણા, ગાંધીનગર, સાબરકાંઠા અને અરવલ્લી. રાજકોટ જિલ્લો સૌરાષ્ટ્રમાં નીચેની તરફ હોવાથી ત્યાંથી પસાર થતું નથી.
પ્રશ્ન ૨૦: જો 'POLICE' ને કોડ ભાષામાં 'QPMJDF' લખવામાં આવે, તો 'OFFICER' ને કેવી રીતે લખાય?
A) PGGJDFS
B) NEEHBDQ
C) PHGKDGV
D) QGGKDFS
સાચો જવાબ: A) PGGJDFS
સમજૂતી: અહીં દરેક અક્ષરમાં મૂળાક્ષરના ક્રમ મુજબ એક સ્થાન ઉમેરવામાં આવ્યું છે (+1), જેમ કે P->Q, O->P, L->M. આ જ તર્ક મુજબ O->P, F->G, F->G, I->J, C->D, E->F, R->S એટલે કે PGGJDFS બનશે.
પ્રશ્ન ૨૧: મુખ્યમંત્રી અમૃતમ (MA) યોજના ગુજરાતમાં કઈ બાબત સાથે સંબંધિત છે?
A) મફત શિક્ષણ
B) આરોગ્ય અને તબીબી સહાય
C) કૃષિ સબસિડી
D) મકાન સહાય
સાચો જવાબ: B) આરોગ્ય અને તબીબી સહાય
સમજૂતી: 'મા યોજના' ગુજરાત સરકારની ગરીબ અને મધ્યમ વર્ગના પરિવારો માટેની મહત્વની સ્વાસ્થ્ય યોજના છે, જેમાં ગંભીર બીમારીઓ (જેમ કે કેન્સર, કિડની, હૃદયરોગ) માટે નિયત મર્યાદા સુધી કેશલેસ તબીબી સારવાર આપવામાં આવે છે.
પ્રશ્ન ૨૨: ભારતીય નાગરિક સુરક્ષા સંહિતા (BNSS) એ કયા જૂના કાયદાનું સ્થાન લીધું છે?
A) ઇન્ડિયન પીનલ કોડ (IPC)
B) ક્રિમિનલ પ્રોસિજર કોડ (CrPC)
C) ઇન્ડિયન એવિડન્સ એક્ટ (IEA)
D) પોલીસ એક્ટ ૧运行૬૧
સાચો જવાબ: B) ક્રિમિનલ પ્રોસિજર કોડ (CrPC)
સમજૂતી: ભારતમાં નવા કાયદાઓ લાગુ થતા વર્ષ ૧૯૭૩ ના જૂના ફોજદારી કાર્યરીતિ અધિનિયમ (CrPC) ના સ્થાને હવે 'ભારતીય નાગરિક સુરક્ષા સંહિતા (BNSS)' અમલમાં આવી છે જે ધરપકડ, તપાસ અને કોર્ટ ટ્રાયલની પ્રક્રિયા નક્કી કરે છે.
પ્રશ્ન ૨૩: પંચાયતી રાજને બંધારણીય દરજ્જો કયા બંધારણીય સુધારા દ્વારા આપવામાં આવ્યો હતો?
A) ૭૩મો બંધારણીય સુધારો
B) ૭૪મો બંધારણીય સુધારો
C) ૪૨મો બંધારણીય સુધારો
D) ૬૧મો બંધારણીય સુધારો
સાચો જવાબ: A) ૭૩મો બંધારણીય સુધારો
સમજૂતી: વર્ષ ૧૯૯૨ માં ૭૩મા બંધારણીય સુધારા દ્વારા ભારતમાં પંચાયતી રાજ (ગ્રામીણ સ્થાનિક સ્વરાજ્ય) ને બંધારણીય દરજ્જો આપવામાં આવ્યો અને બંધારણમાં ભાગ-૯ તથા ૧૧મી અનુસૂચિ ઉમેરવામાં આવી હતી.
પ્રશ્ન ૨૪: ભારતનો પ્રમાણ સમય (IST) કયા રેખાંશ પરથી નક્કી કરવામાં આવે છે?
A) ૮૨.૫° પૂર્વ રેખાંશ
B) ૨૩.૫° ઉત્તર અક્ષાંશ
C) ૦° રેખાંશ
D) ૯૭° પૂર્વ રેખાંશ
સાચો જવાબ: A) ૮૨.૫° પૂર્વ રેખાંશ
સમજૂતી: ભારતનો સ્ટાન્ડર્ડ ટાઈમ (IST) ૮૨.૫ ડિગ્રી (૮૨° ૩૦') પૂર્વ રેખાંશ રેખા પરથી લેવામાં આવે છે, જે અલ્હાબાદ (પ્રયાગરાજ) ના મિર્ઝાપુર પાસેથી પસાર થાય છે. આ સમય ગ્રીનવિચ સમય (GMT) કરતાં ૫ કલાક અને ૩૦ મિનિટ આગળ છે.
પ્રશ્ન ૨૫: એક સાંકેતિક ભાષામાં 'SUN' ને ૨૭ લખાય, તો 'CAT' ને શું લખાય?
A) ૨૪
B) ૫૭
C) ૩૨
D) ૬૦
સાચો જવાબ: B) ૫૭
સમજૂતી: અહીં અક્ષરોના વિરોધી ક્રમનો (Z=1, A=26) સરવાળો કરવામાં આવ્યો છે. C નો પાછળથી ક્રમ ૨૪, A નો ૨૬ અને T નો ૭ થાય છે. આ ત્રણેયનો સરવાળો (૨૪ + ૨૬ + ૭) = ૫૭ થાય.
પ્રશ્ન ૨૬: પ્રોટીનની ઊણપથી બાળકોમાં મુખ્યત્વે કયો રોગ થાય છે?
A) ક્વાશિઓરકોર (Kwashiorkor)
B) બેરીબેરી
C) એનિમિયા
D) રતાંધળાપણું
સાચો જવાબ: A) ક્વાશિઓરકોર (Kwashiorkor)
સમજૂતી: બાળકોના આહારમાં પ્રોટીનની ભારે ઊણપ સર્જાવાથી 'ક્વાશિઓરકોર' અને 'મરાસ્મસ' (સુખતાન) જેવા કુપોષણના રોગો થાય છે, જેમાં બાળકના શરીરનો યોગ્ય વિકાસ થતો નથી.
પ્રશ્ન ૨૭: સિંધુ ખીણની સભ્યતાનું પ્રસિદ્ધ સ્થળ 'લોથલ' કઈ નદીના કિનારે આવેલું છે?
A) ભોગાવો
B) નર્મદા
C) સરસ્વતી
D) સાબરમતી
સાચો જવાબ: A) ભોગાવો
સમજૂતી: હડપ્પીય સંસ્કૃતિનું વિખ્યાત આંતરરાષ્ટ્રીય બંદર 'લોથલ' અમદાવાદ જિલ્લાના ધોળકા તાલુકામાં ભોગાવો નદીના કિનારે આવેલું છે. તેની શોધ ૧૯૫૪ માં એસ. આર. રાવે કરી હતી.
પ્રશ્ન ૨૮: ઇન્ટરનેટના માધ્યમથી થતા ગુનાઓને અટકાવવા અને તેની તપાસ કરવા માટે કઈ વિંગ કાર્ય કરે છે?
A) CID ક્રાઇમ
B) સાયબર ક્રાઇમ સેલ (Cyber Crime)
C) એન્ટી કરપ્શન બ્યુરો (ACB)
D) આતંકવાદ વિરોધી દળ (ATS)
સાચો જવાબ: B) સાયબર ક્રાઇમ સેલ (Cyber Crime)
સમજૂતી: ઓનલાઇન છેતરપિંડી, બેંક ફ્રોડ, સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ હેકિંગ કે બુલિંગ જેવા ડિજિટલ માધ્યમોથી થતા ગુનાઓને ઉકેલવા માટે પોલીસ વિભાગમાં વિશેષ 'સાયબર ક્રાઇમ સેલ' કાર્યરત છે.
પ્રશ્ન ૨૯: રાજ્યના મુખ્યમંત્રીને પદ અને ગુપ્તતાના શપથ કોણ લેવડાવે છે?
A) રાજ્યપાલ
B) રાષ્ટ્રપતિ
C) હાઈકોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશ
D) વિધાનસભાના સ્પીકર
સાચો જવાબ: A) રાજ્યપાલ
સમજૂતી: બંધારણીય જોગવાઈઓ મુજબ, રાજ્યમાં સામાન્ય ચૂંટણી બાદ બહુમતી પક્ષના નેતાને મુખ્યમંત્રી તરીકે નિયુક્ત કરવાની અને તેમને પદના શપથ લેવડાવવાની સત્તા સંબંધિત રાજ્યના રાજ્યપાલ (Governor) પાસે હોય છે.
પ્રશ્ન ૩૦: એક વર્ગમાં રમેશનો ક્રમ ઉપરથી ૧૫મો અને નીચેથી ૨૬મો છે, તો વર્ગમાં કુલ કેટલા વિદ્યાર્થીઓ હશે?
A) ૪૧
B) ૪૦
C) ૩૯
D) ૪૨
સાચો જવાબ: B) ૪૦
સમજૂતી: કુલ સંખ્યા શોધવાનું સૂત્ર = (ઉપરથી ક્રમ + નીચેથી ક્રમ) - ૧ છે. કારણ કે રમેશ બંને તરફથી ગણાય છે. એટલે કે (૧૫ + ૨૬) - ૧ = ૪૧ - ૧ = ૪૦ વિદ્યાર્થીઓ થાય.
પ્રશ્ન ૩૧: ગુજરાતના કયા જિલ્લાની સરહદ પાકિસ્તાન દેશ સાથે આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદ તરીકે સ્પર્શ કરે છે?
A) બનાસકાંઠા
B) પાટણ
C) કચ્છ
D) જામનગર
સાચો જવાબ: C) કચ્છ
સમજૂતી: કચ્છ જિલ્લો ગુજરાતનો એકમાત્ર એવો જિલ્લો છે જે પાકિસ્તાન દેશ સાથે જમીની અને દરિયાઈ (સર ક્રિક વિસ્તાર) આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદ ધરાવે છે. બનાસકાંઠા માત્ર રાજસ્થાન રાજ્યને અડે છે.
પ્રશ્ન ૩૨: કમ્પ્યુટરમાં કઈ શોર્ટકટ કી (Shortcut Key) નો ઉપયોગ 'પેસ્ટ' (Paste) કરવા માટે થાય છે?
A) Ctrl + C
B) Ctrl + V
C) Ctrl + X
D) Ctrl + Z
સાચો જવાબ: B) Ctrl + V
સમજૂતી: કમ્પ્યુટરમાં કોઈ લખાણ કે ફાઈલને કોપી (Ctrl+C) કે કટ (Ctrl+X) કર્યા પછી તેને બીજી જગ્યાએ મૂકવા એટલે કે પેસ્ટ કરવા માટે 'Ctrl + V' નો ઉપયોગ થાય છે.
પ્રશ્ન ૩૩: ગાંધીજીએ કયા અકાળ મૃત્યુ પામેલા આશ્રમના અગ્રણી કાર્યકરને 'ગુજરાતનું રત્ન' તરીકે ઓળખાવ્યા હતા?
A) ગોપાલ કૃષ્ણ ગોખલે
B) અમલાલ સારાભાઈ
C) ગોપાળજી દેશાઈ
D) મગનલાલ ગાંધી
સાચો જવાબ: D) મગનલાલ ગાંધી
સમજૂતી: મગનલાલ ગાંધી એ ગાંધીજીના ભત્રીજા અને સાબરમતી આશ્રમના મુખ્ય પ્રાણ સમાન હતા. વર્ષ ૧૯૨૮ માં પટના ખાતે તેમનું અકાળ અવસાન થતાં ગાંધીજીએ ભારે દુઃખ સાથે તેમને 'ગુજરાતનું રત્ન' કહીને અંજલિ આપી હતી.
પ્રશ્ન ૩૪: સામાન્ય રીતે તંદુરસ્ત માનવ શરીરનું તાપમાન કેટલા ડિગ્રી સેલ્સિયસ હોય છે?
A) ૯૮.૬° C
B) ૩૭° C
C) ૧૦૦° C
D) ૦° C
સાચો જવાબ: B) ૩૭° C
સમજૂતી: સેલ્સિયસ સ્કેલ પર તંદુરસ્ત માનવ શરીરનું સામાન્ય તાપમાન આશરે ૩૭° C (ચોક્કસ ૩૬.૯° C) હોય છે. જો ફેરનહીટ સ્કેલ પૂછવામાં આવે તો તે ૯૮.૬° F થાય છે.
પ્રશ્ન ૩૫: ભારતીય બંધારણમાં કટોકટી (Emergency) અંગેની જોગવાઈઓ કયા દેશના બંધારણમાંથી લેવામાં આવી છે?
A) અમેરિકા
B) જર્મની
C) બ્રિટન
D) કેનેડા
સાચો જવાબ: B) જર્મની
સમજૂતી: ભારતીય બંધારણમાં કટોકટીના સમયની જોગવાઈઓ અને કટોકટી દરમિયાન મૂળભૂત અધિકારો મોકૂફ રાખવાની પ્રણાલી જર્મનીના 'વેઇમર બંધારણ' માંથી પ્રેરિત થઈને લેવામાં આવી છે.
પ્રશ્ન ૩૬: નવી ભારતીય ન્યાય સંહિતા (BNS) માં 'દુષ્કર્મ' (Rape) ના ગુનાને કયા પ્રકરણ હેઠળ સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે?
A) પ્રકરણ ૫
B) પ્રકરણ ૧૬
C) પ્રકરણ ૨
D) પ્રકરણ ૧૦
સાચો જવાબ: A) પ્રકરણ ૫
સમજૂતી: નવી કાનૂની સંહિતા (BNS) માં સ્ત્રીઓ અને બાળકો વિરુદ્ધના ગુનાઓને અગ્રતા આપીને શરૂઆતના ભાગમાં એટલે કે પ્રકરણ ૫ (Chapter V) હેઠળ દુષ્કર્મ અને તેને લગતી સજાઓની જોગવાઈઓ સામેલ કરવામાં આવી છે.
પ્રશ્ન ૩૭: ગુજરાતનો કયો પ્રદેશ 'ઘઉં' ના વિશિષ્ટ ઉત્પાદન માટે સમગ્ર ભારતમાં જાણીતો છે?
A) ચરોતર
B) ભાલ પ્રદેશ
C) કાનમ પ્રદેશ
D) વાગડ પ્રદેશ
સાચો જવાબ: B) ભાલ પ્રદેશ
સમજૂતી: અમદાવાદ અને ભાવનગર જિલ્લા વચ્ચે આવેલો ભાલ પ્રદેશ તેના ઉત્કૃષ્ટ સ્વાદ ધરાવતા પિયત વગરના 'ભાલિયા ઘઉં' (દાઉદખાની ઘઉં) માટે પ્રખ્યાત છે, જેને ભૌગોલિક ઓળખ (GI Tag) પણ મળેલો છે.
પ્રશ્ન ૩૮: રૂપાંતરણ કરો: ૨૦ મીટર પ્રતિ સેકન્ડ (m/s) ની ઝડપ કિલોમીટર પ્રતિ કલાક (km/h) માં કેટલી થાય?
A) ૫૪ km/h
B) ૭૨ km/h
C) ૬૦ km/h
D) ૯૦ km/h
સાચો જવાબ: B) ૭૨ km/h
સમજૂતી: મીટર/સેકન્ડ માંથી કિલોમીટર/કલાક માં ફેરવવા માટે આપેલ સંખ્યાને ૧批/૫ વડે ગુણવી પડે. તેથી, ૨૦ × (૧૮/૫) = ૪ × ૧૮ = ૭૨ km/h થાય.
પ્રશ્ન ૩૯: કમ્પ્યુટર ઓપરેટિંગ સિસ્ટમ 'Linux' એ કયા પ્રકારનું સોફ્ટવેર છે?
A) Shareware
B) Open Source
C) Proprietary
D) Malware
સાચો જવાબ: B) Open Source
સમજૂતી: Linux એ એક 'Open Source' ઓપરેટિંગ સિસ્ટમ છે. તેનો અર્થ એ છે કે તેનો સોર્સ કોડ કોઈપણ વ્યક્તિ માટે મફત ઉપલબ્ધ છે અને તેમાં પોતાની જરૂરિયાત મુજબ ફેરફાર કે સુધારો કરી શકાય છે.
પ્રશ્ન ૪૦: વર્ષ ૧૯૪૭ માં અખંડ ભારતના નિર્માણ સમયે કયા રાજાએ પોતાનું રાજ્ય સરદાર પટેલના ચરણોમાં સૌપ્રથમ અર્પણ કર્યું હતું?
A) મહારાજા કૃષ્ણકુમારસિંહજી (ભાવનગર)
B) મહારાજા ભગવતસિંહજી (ગોંડલ)
C) મહારાજા સયાજીરાવ ગાયકવાડ (વડોદરા)
D) મહારાજા જામ રણજીતસિંહજી (જામનગર)
સાચો જવાબ: A) મહારાજા કૃષ્ણકુમારસિંહજી (ભાવનગર)
સમજૂતી: દેશની આઝાદી વખતે દેશી રાજ્યોના વિલીનીકરણની પ્રક્રિયામાં ભાવનગરના રાજા મહારાજા કૃષ્ણકુમારસિંહજીએ ઉદારતા દાખવીને સમગ્ર દેશમાં સૌથી પહેલું પોતાનું રાજ્ય અખંડ ભારતના નિર્માણ માટે સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલને સોંપ્યું હતું.
પ્રશ્ન ૪૧: ભૌગોલિક સ્થિતિ મુજબ 'ચંદ્રગ્રહણ' ક્યારે થાય છે?
A) જ્યારે સૂર્ય, પૃથ્વી અને ચંદ્રની વચ્ચે આવે છે.
B) જ્યારે પૃથ્વી, સૂર્ય અને ચંદ્રની વચ્ચે આવે છે.
C) જ્યારે ચંદ્ર, સૂર્ય અને પૃથ્વીની વચ્ચે આવે છે.
D) જ્યારે પૃથ્વી અને સૂર્ય એક જ કક્ષામાં સ્થિર થાય છે.
સાચો જવાબ: B) જ્યારે પૃથ્વી, સૂર્ય અને ચંદ્રની વચ્ચે આવે છે.
સમજૂતી: જ્યારે સૂર્ય અને ચંદ્રની બરાબર વચ્ચે આપણી પૃથ્વી આવી જાય છે, ત્યારે પૃથ્વીનો પડછાયો ચંદ્ર પર પડવાને કારણે ચંદ્ર દેખાતો બંધ થાય છે, જેને ચંદ્રગ્રહણ કહે છે. તે હંમેશા પૂનમના દિવસે જ થાય છે.
પ્રશ્ન ૪૨: ભારતીય બંધારણ સભાના કાયમી અધ્યક્ષ (President) કોણ હતા?
A) ડો. બી. આર. આંબેડકર
B) ડો. રાજેન્દ્ર પ્રસાદ
C) ડો. સચ્ચિદાનંદ સિંહા
D) પંડિત જવાહરલાલ નહેરુ
સાચો જવાબ: B) ડો. રાજેન્દ્ર પ્રસાદ
સમજૂતી: ૯ ડિસેમ્બર ૧૯૪૬ ના રોજ પ્રથમ બેઠકમાં ડો. સચ્ચિદાનંદ સિંહાને અસ્થાયી અધ્યક્ષ બનાવાયા હતા, પરંતુ ૧૧ ડિસેમ્બર ૧૯૪૬ ના રોજ 'ડો. રાજેન્દ્ર પ્રસાદ' ને બંધારણ સભાના કાયમી અધ્યક્ષ તરીકે નિયુક્ત કરાયા હતા.
પ્રશ્ન ૪૩: ભારતીય સાક્ષ્ય અધિનિયમ (BSA) મુજબ ઇલેક્ટ્રોનિક કે ડિજિટલ રેકોર્ડને કાનૂની પુરાવા તરીકે માન્યતા કઈ કલમ હેઠળ મળે છે?
A) કલમ ૬૧
B) કલમ ૬૫B
C) કલમ ૧૦
D) કલમ ૧૫
સાચો જવાબ: A) કલમ ૬૧
સમજૂતી: જૂના પુરાવાના કાયદામાં ઇલેક્ટ્રોનિક પુરાવા માટે કલમ ૬૫B ખૂબ પ્રખ્યાત હતી, પરંતુ નવા કાયદા 'ભારતીય સાક્ષ્ય અધિનિયમ (BSA)' ની કલમ ૬૧ હેઠળ ડિજિટલ અને ઇલેક્ટ્રોનિક દસ્તાવેજોને સીધી જ કાનૂની ગ્રાહ્યતા અને પ્રાથમિક પુરાવાની સમકક્ષ સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે.
પ્રશ્ન ૪૪: તાપી નદી ગુજરાતની સરહદમાં કયા સ્થળેથી પ્રવેશ કરે છે?
A) હાફેશ્વર
B) હરણફાળ
C) અનાસ
D) કડાણા
સાચો જવાબ: B) હરણફાળ
સમજૂતી: તાપી નદી મધ્યપ્રદેશમાંથી નીકળીને મહારાષ્ટ્ર થઈને ગુજરાતના સરહદી જિલ્લા તાપીના 'હરણફાળ' નામના સ્થળેથી ગુજરાત રાજ્યની અંદર પ્રવેશ કરે છે. જ્યારે નર્મદા નદી 'હાફેશ્વર' થી પ્રવેશ કરે છે.
પ્રશ્ન ૪૫: જો ૨૦ જાન્યુઆરી ૨૦૧૬ ના રોજ રવિવાર હોય, તો ૨૦ જાન્યુઆરી ૨૦૧૭ ના રોજ કયો વાર હશે?
A) સોમવાર
B) મંગળવાર
C) બુધવાર
D) ગુરુવાર
સાચો જવાબ: B) મંગળવાર
સમજૂતી: સામાન્ય રીતે એક વર્ષ બદલાતા વાર ૧ દિવસ આગળ વધે છે, પરંતુ અહીં વર્ષ ૨૦૧૬ એ લીપ વર્ષ (Leap Year) છે. લીપ વર્ષ હોવાને કારણે ફેબ્રુઆરી મહિનામાં ૨૯ દિવસ આવશે, જેથી વાર ૨ દિવસ આગળ વધશે. આમ, રવિવાર + ૨ દિવસ = મંગળવાર સાચો જવાબ થશે.
પ્રશ્ન ૪૬: સામાન્ય તાપમાને હવામાં ધ્વનિની (અવાજની) ઝડપ આશરે કેટલી હોય છે?
A) ૩,૦૦,૦૦૦ કિમી/સેકન્ડ
B) ૩૩૨ મીટર/સેકન્ડ
C) ૧૫૦૦ મીટર/સેકન્ડ
D) ૧૧.૨ કિમી/સેકન્ડ
સાચો જવાબ: B) ૩૩૨ મીટર/સેકન્ડ
સમજૂતી: સામાન્ય તાપમાને અને શુષ્ક હવામાં અવાજની ગતિ આશરે ૩૩૨ મીટર પ્રતિ સેકન્ડ (m/s) હોય છે. વિકલ્પ A એ પ્રકાશની ઝડપ છે અને વિકલ્પ D એ પૃથ્વીનો પલાયન વેગ (Escape Velocity) છે.
પ્રશ્ન ૪૭: 'ચોરી ચૌરા' ની હિંસક ઘટનાના કારણે મહાત્મા ગાંધીજીએ કયું મોટું રાષ્ટ્રીય આંદોલન અચાનક મોકૂફ રાખ્યું હતું?
A) સવિનય કાનૂન ભંગ આંદોલન
B) અસહકારનું આંદોલન (Non-Cooperation Movement)
C) હિન્દ છોડો આંદોલન
D) સ્વદેશી આંદોલન
સાચો જવાબ: B) અસહકારનું આંદોલન
સમજૂતી: ફેબ્રુઆરી ૧૯૨૨ માં ઉત્તર પ્રદેશના ગોરખપુર નજીક ચોરી ચૌરા ગામે ઉશ્કેરાયેલા ટોળાએ પોલીસ સ્ટેશન સળગાવી દેતા ૨૨ પોલીસકર્મીઓ જીવતા બળી ગયા હતા. અહિંસક આંદોલનમાં હિંસા થતાં ગાંધીજીએ તુરંત જ અસહકારનું આંદોલન પાછું ખેંચી લીધું હતું.
પ્રશ્ન ૪૮: પોલીસ વહીવટી તંત્રમાં પોલીસ સ્ટેશનના મુખ્ય ઇન્ચાર્જ વડાને કયા કાનૂની નામે ઓળખવામાં આવે છે?
A) DSP (District Superintendent of Police)
B) PSO (Police Station Officer)
C) SHO (Station House Officer)
D) DG (Director General)
સાચો જવાબ: C) SHO (Station House Officer)
સમજૂતી: કાયદાકીય પરિભાષા મુજબ, જે વ્યક્તિ પોલીસ સ્ટેશનનો મુખ્ય વહીવટી અને તપાસનો હવાલો સંભાળે છે તેને SHO (Station House Officer) કહે છે. ગુજરાતમાં સામાન્ય રીતે આ પદ પર પોલીસ ઇન્સ્પેક્ટર (PI) અથવા પોલીસ સબ-ઇન્સ્પેક્ટર (PSI) કાર્યરત હોય છે.
પ્રશ્ન ૪૯: બંધારણના કયા અનુચ્છેદ હેઠળ રાષ્ટ્રપતિ દેશમાં 'રાષ્ટ્રીય કટોકટી' (National Emergency) લાદી શકે છે?
A) અનુચ્છેદ ૩૫૨
B) અનુચ્છેદ ૩批૬
C) અનુચ્છેદ ૩૬૦
D) અનુચ્છેદ ૩૬૮
સાચો જવાબ: A) અનુચ્છેદ ૩ baseball૨
સમજૂતી: યુદ્ધ, બાહ્ય આક્રમણ કે દેશમાં સશસ્ત્ર બળવો થાય તેવા ગંભીર સંજોગોમાં રાષ્ટ્રપતિ અનુચ્છેદ ૩૫૨ હેઠળ દેશમાં રાષ્ટ્રીય કટોકટી જાહેર કરી શકે છે. (અનુચ્છેદ ૩૫૬ રાષ્ટ્રપતિ શાસન માટે અને ૩૬૦ નાણાકીય કટોકટી માટે છે).
પ્રશ્ન ૫૦: ગુજરાતના કયા જિલ્લામાં શ્વેત ક્રાંતિનું મુખ્ય કેન્દ્ર અને એશિયાની સૌથી મોટી 'અમૂલ ડેરી' આવેલી છે?
A) મહેસાણા
B) આણંદ
C) બનાસકાંઠા
D) સાબરકાંઠા
સાચો જવાબ: B) આણંદ
સમજૂતી: અમૂલ (AMUL - Anand Milk Union Limited) નું મુખ્ય મથક આણંદ જિલ્લામાં આવેલું છે. ત્રિભુવનદાસ પટેલ અને ડૉ. વર્ગીસ કુરિયનના અથાconfig પ્રયાસોથી શરૂ થયેલી આ ડેરી ભારતમાં દૂધ ઉત્પાદન ક્ષેત્રે 'શ્વેત ક્રાંતિ' લાવવામાં પાયાનો પથ્થર સાબિત થઈ હતી.
