Std 11 Elements of Accounts Lesson Plan PDF | ધોરણ-૧૧ ઘસારાના હિસાબો પાઠ આયોજન

 

📊

બી.એડ. વાર્ષિક પાઠ આયોજન કોડ

વિષય: હિસાબી પદ્ધતિના મૂળતત્વો (Elements of Accounts)

ધોરણ: ૧૧ (કોમર્સ)

પ્રકરણ: ઘસારાના હિસાબો (Depreciation)

બ્રાન્ડ પોર્ટલ: HK ARAVALLI

ઝડપી નેવિગેશન મેનૂ

૧. પાઠના હેતુઓ ૨. શૈક્ષણિક સાધનો ૩. વિષયાભિમુખ પ્રશ્નો ૪. ઘસારાની પદ્ધતિઓ ૫. શ્યામફલક દાખલો ૬. મૂલ્યાંકન-સ્વાધ્યાય

🎯 શૈક્ષણિક હેતુઓ (Objectives)

જ્ઞાન (Knowledge)

• વિદ્યાર્થીઓ ઘસારાની વ્યાખ્યા અને તેની મૂળભૂત સંકલ્પના આપી શકશે.
• વિદ્યાર્થીઓ ઘસારો ગણવાના સૂત્રો જણાવી શકશે.

સમજ (Understanding)

• વિદ્યાર્થીઓ સરખા હપ્તાની પદ્ધતિ (Straight Line Method) સમજાવી શકશે.
• વિદ્યાર્થીઓ ઘટતી જતી બાકીની પદ્ધતિ (Reducing Balance Method) ની વિગતો સ્પષ્ટ કરી શકશે.

ઉપયોજન અને કૌશલ્ય (Application & Skills)

• વિદ્યાર્થીઓ વ્યવહારિક અને વ્યાપારી જીવનમાં ઘસારાની ગણતરીનો સાચો ઉપયોગ કરી શકશે.
• વિદ્યાર્થીઓ ધંધાકીય મિલકતો પર હિસાબી ચોપડે વાર્ષિક ઘસારાની આમનોંધ લખવાનું કૌશલ્ય મેળવશે.

🛠️ શૈક્ષણિક સાધનો અને સંદર્ભો

• સામાન્ય સાધનો: ચોક, ડસ્ટર, શ્યામફલક, પૉઇન્ટર.
• વિશિષ્ટ સાધનો (TLM): ઘસારાની વિવિધ પદ્ધતિઓ દર્શાવતો રંગીન ચાર્ટ મોડલ.
• સંદર્ભ પુસ્તક: ધોરણ-૧૧ કોમર્સ, હિસાબી પદ્ધતિના મૂળતત્વો (ભાગ-૨) ગુજરાત રાજ્ય પાઠ્યપુસ્તક મંડળ તથા નવનીત પ્રકાશન.

સોપાન ૧

🔍 વિષયાભિમુખ પ્રશ્નોત્તરી (Introduction)

શિક્ષકની પ્રવૃત્તિ (પ્રશ્નો)

૧. ધંધામાં લાંબા સમય માટે ઉપયોગમાં લેવાતી અને ઝડપથી રોકડમાં રૂપાંતર ન થતી મિલકતોને શું કહેવાય?
૨. શું જમીન સિવાયની તમામ કાયમી દ્રશ્ય મિલકતોની કિંમતમાં સમય જતાં ઘટાડો થાય છે?
૩. મિલકતની કિંમતમાં થતા આવા કાયમી અને ક્રમિક ઘટાડાને એકાઉન્ટની ભાષામાં શું કહેવાય?
૪. જે મિલકતોને આપણે જોઈ શકીએ અને સ્પર્શ કરી શકીએ તેને શું કહેવાય?

વિદ્યાર્થીની પ્રવૃત્તિ (જવાબો + સુદ્રઢકો)

• ઉત્તર ૧: કાયમી મિલકતો (Fixed Assets) [સુદ્રઢક: સરસ!]
• ઉત્તર ૨: હા, વપરાશ અને સમયના કારણે કિંમત ઘટે છે. [સુદ્રઢક: બહુ સરસ!]
• ઉત્તર ૩: ઘસારો (Depreciation) [સુદ્રઢક: ઉત્તમ ઉત્તર!]
• ઉત્તર ૪: દ્રશ્ય મિલકતો (Tangible Assets) [સુદ્રઢક: વેરી ગુડ!]

📢 હેતુ કથન

શિક્ષક વિષયાંગ જાહેર કરશે: "તો વિદ્યાર્થી મિત્રો, આજે આપણે હિસાબી પદ્ધતિમાં કાયમી મિલકતો પર ગણાતા 'ઘસારાના હિસાબો' અને તેની મુખ્ય પદ્ધતિઓ વિશે ઊંડાણપૂર્વક અભ્યાસ કરીશું."

સોપાન ૨

📈 વિષય નિરૂપણ: ઘસારો ગણવાની મુખ્ય પદ્ધતિઓ

શિક્ષક ચાર્ટના માધ્યમથી ઘસારાની મુખ્ય બે પદ્ધતિઓ અને તેના ગાણિતિક સૂત્રો સમજાવશે:

૧. સરખા હપ્તાની પદ્ધતિ (SLM)

આ પદ્ધતિમાં દર વર્ષે ઘસારાની રકમ એકસરખી રહે છે. ઘસારો મૂળ પડતર કિંમત પર ગણાય છે.

D = (C - S) / N

C=પડતર કિંમત | S=ભંગાર કિંમત | N=આયુષ્ય

૨. ઘટતી જતી બાકીની પદ્ધતિ (RBM)

આ પદ્ધતિમાં દર વર્ષે શરૂઆતની ચોપડે કિંમત પર ઘસારો ગણાતો હોવાથી ઘસારાની રકમ ક્રમશઃ ઘટે છે.

D = (Book Value × R) / 100

R = ઘસારાનો વાર્ષિક દર (%)

📝 શ્યામફલક કાર્ય (Digital Neon Blackboard Work)

📌 શ્યામફલક નોંધ | વિષય: એકાઉન્ટ | ધોરણ: ૧૧ કોમર્સ | બ્રાન્ડ: HK ARAVALLI

દાખલો: એક લિમિટેડ કંપનીએ તા. 01-04-2015 ના રોજ ₹50,000 નું ફર્નિચર ખરીદ્યું. કંપની દર વર્ષે 10% લેખે સરખા હપ્તાની પદ્ધતિએ (SLM) ઘસારો ગણે છે. પ્રથમ બે વર્ષની આમનોંધ લખો.

ગણતરી: વાર્ષિક ઘસારો = $50,000 \times 10\% = ₹5,000$ (દર વર્ષે સરખો રહેશે).

📋 પ્રથમ બે વર્ષની હિસાબી આમનોંધ:

તારીખ	વિગત	ઉધાર (₹)	જમા (₹)
31-03-2016	ઘસારા ખાતે ઉધાર    તે ફર્નિચર ખાતે જમા	5,000	5,000
31-03-2016	નફા-નુકસાન ખાતે ઉધાર    તે ઘસારા ખાતે જમા	5,000	5,000
31-03-2017	ઘસારા ખાતે ઉધાર    તે ફર્નિચર ખાતે જમા	5,000	5,000
31-03-2017	નફા-નુકસાન ખાતે ઉધાર    તે ઘસારા ખાતે જમા	5,000	5,000
	કુલ સરવાળો	20,000	20,000

સોપાન ૩

📊 મૂલ્યાંકન પ્રશ્નો અને સ્વાધ્યાય કાર્ય

મૂલ્યાંકન પ્રશ્નો (Evaluation)

• પ્રશ્ન ૧: ઘસારો એ ધંધાનો કેવા પ્રકારનો ખર્ચ છે? (મહેસૂલી ખર્ચ)
• પ્રશ્ન ૨: ઘસારાની કઈ પદ્ધતિમાં દર વર્ષે ઘસારાની રકમ ઘટતી જાય છે? (ઘટતી જતી બાકીની પદ્ધતિ)

🏡 ગૃહકાર્ય / સ્વાધ્યાય (Homework)

૧. સરખા હપ્તાની પદ્ધતિ અને ઘટતી જતી બાકીની પદ્ધતિ વચ્ચેનો મુખ્ય તફાવત ઉદાહરણ સહિત સમજાવો.
૨. ઘસારા ખાતું બંધ કરવાની અને ઘસારો મિલકત ખાતે લઈ જવાની નમૂનાની આમનોંધ લખો.

✨ શૈક્ષણિક પ્રકાશન સહયોગ ✨

કોમર્સના આવા જ પ્રીમિયમ લેસન પ્લાન મેળવવા માટે મુલાકાત લો: hkaravalli.blogspot.com