ગુજરાતમાં આવેલી ચાર રામસર સાઇટ

🌿 ગુજરાતની આંતરરાષ્ટ્રીય આર્દ્રભૂમિઓ (Ramsar Sites)

પર્યાવરણ, વન્યજીવ અને જૈવ-વિવિધતાનું વૈશ્વિક ગૌરવવંતું પ્રતીક

કુલ સાઇટ્સ: ૦૪

અપડેટ: ૨૦૨૬ સુધી

૧૦૦% સુરક્ષિત ઝોન

રામસર સાઇટ (Ramsar Site) એટલે શું? ઈરાનના રામસર શહેરમાં ૨ ફેબ્રુઆરી ૧૯૭૧ ના રોજ વૈશ્વિક સ્તરે આર્દ્રભૂમિ (Wetlands - ભીની જમીન) ના સંરક્ષણ માટે આંતરરાષ્ટ્રીય સંધિ થઈ હતી. તે અંતર્ગત મહત્વના પક્ષી અભયારણ્યોને આ વિશેષ દરજ્જો આપવામાં આવે છે. વર્ષ ૨૦૨૬ સુધીમાં ગુજરાતમાં નીચે મુજબની ૪ ભવ્ય સાઇટ્સ આવેલી છે:

અનુક્રમ અને નામ	ભૌગોલિક સ્થાન	માન્યતા વર્ષ	મુખ્ય આકર્ષણ
૧. નળ સરોવર પક્ષી અભયારણ્ય	અમદાવાદ - સુરેન્દ્રનગર	૨૦૧૨	ગુજરાતની પ્રથમ અને સૌથી મોટી સાઇટ (યાયાવર પક્ષીઓ)
૨. થોળ પક્ષી અભયારણ્ય	મહેસાણા	૨૦૨૧	૧૫૦ થી વધુ પ્રજાતિઓ ધરાવતું સુંદર માનવસર્જિત તળાવ
૩. વઢવાણા આર્દ્રભૂમિ	વડોદરા (ડભોઈ)	૨૦૨૧	ગાયકવાડ સ્ટેટ દ્વારા બનેલું ઐતિહાસિક પક્ષી આશ્રયસ્થાન
૪. ખીજડીયા પક્ષી અભયારણ્ય	જામનગર	૨૦૨૨	મીઠા અને ખારા પાણીની અદભુત જુગલબંદીવાળું વેટલેન્ડ

નળ સરોવર

આશરે ૧૨૦ ચોરસ કિલોમીટરમાં ફેલાયેલું આ કુદરતી સરોવર શિયાળા દરમિયાન સાઇબેરિયા અને યુરોપના પક્ષીઓથી ઉભરાય છે. અહીં ફ્લેમિંગો (મોટા હંજ) અને પેલિકન મુખ્ય આકર્ષણ છે. સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓમાં આ સૌથી વધુ પૂછાતો ટોપિક છે.

થોળ સરોવર

મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલું આ એક અદભુત શાંત વાતાવરણવાળું તળાવ છે. અહીં ક્રેન્સ (સારસ પક્ષી) ભારે સંખ્યામાં ઉતરી આવે છે. પ્રકૃતિ પ્રેમીઓ અને ફોટોગ્રાફર્સ માટે આ સ્થળ ગુજરાતમાં ખૂબ જ લોકપ્રિય છે.

વઢવાણા વેટલેન્ડ

મહારાજા સયાજીરાવ ગાયકવાડ ત્રીજા દ્વારા સિંચાઈ માટે નિર્મિત આ ઐતિહાસિક તળાવ આજે મધ્ય એશિયાઈ પ્રવાસી પક્ષીઓનો મુખ્ય પડાવ બની ગયું છે. ઇકો-ટુરિઝમની દ્રષ્ટિએ આ સાઇટ ખૂબ જ સમૃદ્ધ છે.

ખીજડીયા અભયારણ્ય

જામનગર નજીક આવેલી આ સાઇટ અનોખી ઇકોસિસ્ટમનું ઉદાહરણ છે. અહીં એક તરફ દરિયા કિનારાનું ખારું પાણી અને બીજી તરફ રૂપેણ જેવી નદીઓનું મીઠું પાણી મળે છે, જેના કારણે બંને પ્રકારની પક્ષી સૃષ્ટિ સાથે જોવા મળે છે.

🎯 GPSC, ગુજરાત પોલીસ અને તમામ સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓ માટે ખાસ:

દર વર્ષે ૨ ફેબ્રુઆરીને "વિશ્વ આર્દ્રભૂમિ દિવસ" (World Wetlands Day) તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. પરીક્ષામાં આ ૪ સાઇટ્સના સ્થાપના વર્ષ અને સંબંધિત જિલ્લાઓના જોડકાં વારંવાર પૂછાય છે.